Dünyanın en küçük cumhuriyeti olarak bilinen Pasifik ada ülkesi Nauru, sömürge döneminden kalan resmi adını değiştirerek yerli dilde kullanılan “Naoero” ismini benimsemeye hazırlanıyor.
Yaklaşık 13 bin nüfuslu ada ülkesinin Cumhurbaşkanı David Adeang, Ocak ayında parlamentoda yaptığı konuşmada, “Naoero” adının ülkenin mirasını, dilini ve kimliğini daha doğru şekilde yansıttığını belirtti. Parlamento tarafından oy birliğiyle kabul edilen önerinin ardından, isim değişikliğinin resmileşmesi için referandum düzenlenecek.
YERLİ ADIN GERİ DÖNÜŞÜ
“Naoero” (Nao-ero şeklinde telaffuz ediliyor), Nauruluların kendi dillerinde ülkeleri için kullandıkları isim. Halen kullanılan “Nauru” ise yabancıların yerli adı doğru telaffuz edememesi nedeniyle resmi kayıtlara geçmiş bir versiyon olarak kabul ediliyor.
Hükümet açıklamasında, yerli adın “ülke halkının tercihiyle değil, yabancıların kolaylığı için değiştirildiği” vurgulandı.
KOLONYAL GEÇMİŞİN İZLERİ
Pasifik Okyanusu’nda, Avustralya’nın yaklaşık 3 bin kilometre kuzeydoğusunda bulunan ve yalnızca 21 kilometrekare yüzölçümüne sahip ada, tarih boyunca çeşitli isimlerle anıldı.
The Guardian’dan edinilen bilgilere göre ada, 1798 yılında bölgeye ulaşan İngiliz denizci tarafından “Pleasant Island” (Hoş Ada) olarak adlandırıldı. Almanya’nın 1888’de adayı ilhak etmesinin ardından “Nauru” adı resmi kayıtlara girdi. Daha önce ise “Nawodo” ve “Navoda Onawero” gibi farklı isimler de kullanılmıştı.
1919 yılında Avustralya’nın Milletler Cemiyeti mandası kapsamında adanın yönetimini devralmasının ardından da “Nauru” ismi korunmaya devam etti. Ülke, 1968 yılında bağımsızlığını kazandı. Avustralya ise 2001 yılından itibaren adayı göçmen gözaltı merkezi olarak kullanmaya başladı.
‘YER İSİMLERİNİ DEĞİŞTİRMEK SÖMÜRGECİLİĞİN BİR PARÇASIYDI’
ABD’deki Evergreen State College’da coğrafya ve Yerli Amerikan çalışmaları profesörü olan Zoltán Grossman, yer isimlerinin değiştirilmesinin sömürgeci yönetimlerin sıkça başvurduğu bir yöntem olduğunu belirtti.
Grossman, “Yer adlarını değiştirmek, yerli halkların varlığını silmeye yönelik sömürgeci uygulamaların önemli bir parçasıydı. Bu sadece isimlerle ilgili değil, isimleri değiştirme gücünün kimde olduğuyla da ilgilidir” dedi.
TÜRKİYE’Yİ ÖRNEK ALDILAR
Nauru hükümeti, isim değişikliğini savunurken son yıllarda benzer adımlar atan ülkelere de dikkat çekti. Türkiye’nin uluslararası alanda “Türkiye” adını kullanmaya başlaması, Svaziland’ın “Esvatini” adını benimsemesi ve Mikronezya’daki Chuuk eyaletinin geçmişte kullanılan “Truk” adından uzaklaşması örnekler arasında gösterildi.
‘SÖMÜRGEDEN ARINMA SÜRECİNİN PARÇASI’
Uzmanlara göre yerli isimlerin yeniden kullanılması, eski sömürgelerin egemenliklerini ve kültürel kimliklerini vurgulamalarının bir yolu olarak görülüyor.
“Decolonial Atlas” projesinin kurucusu Jordan Engel, dünyada yerli isimlerin yeniden kullanılmasına yönelik güçlü bir eğilim oluştuğunu belirterek, “Sömürgeden arınma sürecinin temelinde kendi kaderini tayin hakkı bulunur. Bunun en temel ifadelerinden biri de kendi dilinizi konuşabilmek ve atalarınızın verdiği yer isimlerini kullanabilmektir” değerlendirmesinde bulundu.
NAURUCA DİLİ TEHLİKE ALTINDA
UNESCO, Nauru halkının konuştuğu Nauruca dilini “ciddi derecede tehlike altındaki diller” arasında sınıflandırıyor. Dil günlük yaşamda kullanılmaya devam etse de okullarda öğretilmiyor.
Uzmanlar, ülkenin resmi adının “Naoero” olarak değiştirilmesinin dilin korunmasına ve gelecek nesillere aktarılmasına katkı sağlayabileceğini belirtiyor.
HALK ARASINDA DESTEK VAR
Ülkesini uluslararası müsabakalarda temsil eden Naurulu güreşçi Arcmen Willis, isim değişikliğini desteklediğini söyledi.
İnsanların yeni ismi doğru telaffuz etmeye alışmasını istediğini belirten Willis, “Kimliğimizi korumamız önemli. Çünkü bir gün kaybolursa artık ne Nauru ne de Naoero kalır” dedi.
ŞİMDİDEN KULLANILMAYA BAŞLADI
Resmi değişiklik henüz gerçekleşmemiş olsa da “Naoero” adı şimdiden ülkenin posta servisi, sağlık sistemi ve kamu hizmeti kuruluşları tarafından kullanılmaya başlandı. Avustralya’nın Nauru’daki Yüksek Komiserliği de resmi iletişimlerinde her iki isme birden yer veriyor.
Willis ise isim değişikliğinin günlük yaşamdan çok ülkenin dünyadaki algısı açısından önemli olduğunu belirterek, “Bu sadece bir isim değişikliği. Beni değiştirmiyor” ifadelerini kullandı.
Kaynak: Milliyet