HaberlerNews

Bursa’nın İnegöl ilçesinde asansörün arızalı olması nedeniyle katta beklemek zorunda kalan bedensel engelli öğrenci, müdür yardımcısı tarafından sırtına alınarak merdivenlerden aşağı indirildi. Öğrencinin tekerlekli sandalyesi ise öğretmenler ve öğrencilerin yardımıyla taşındı. O anlar güvenlik kamerasına yansıdı.

Bursa'nın İnegöl ilçesinde emniyet ve jandarmanın ortaklaşa düzenlediği eş zamanlı trafik denetimlerinde, "dur" ihtarına uymayarak kaçan sürücü kovalamaca sonucu yakalanırken, kuralları ihlal edenlere toplam 500 bin TL ceza kesildi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması meselesinin ABD ile yapılan görüşmelerde anlaşmazlık yarattığını ve konunun sonraki müzakere aşamalarına bırakıldığını söyledi.

Muğla merkezli 3 ilde, 105 milyon 700 bin TL değerindeki mal varlığını hileli yöntemlerle üzerlerine geçirdikleri tespit edilen kişilere yönelik düzenlenen operasyonda gözaltına alınan şüphelilerden 7'si çıkarıldıkları mahkemece tutuklandı.

Türkiye’nin ilk süpersonik jet eğitim ve hafif taarruz uçağı Hürjet, şimdi de Mavi Vatan’ın çelik kanadı olmaya hazırlanıyor. Milli jetin deniz platformlarına iniş-kalkış yapabilen özel versiyonu için...Devamı için tıklayınız

BirGün Kadın Kolektifi

78. Cannes Film Festival, bu yıl yalnızca filmleriyle değil kadın temsili tartışmalarıyla da gündemde. Festival yönetiminin 2026 afişinde feminist sinemanın kült yapımlarından Thelma & Louise filmine yer vermesi dikkat çekerken ana yarışmada yer alan 22 filmden yalnızca 5’inin kadın yönetmenlere ait olması eleştirilere neden oldu.

Festival afişinde kullanılan Thelma & Louise görseli, kadınların erkek şiddetine ve patriyarkal düzene karşı özgürleşme arayışını simgeleyen güçlü bir feminist referans olarak değerlendiriliyor. Ancak feminist sinema kolektifleri, festivalin sembolik feminist mesajlar verirken karar mekanizmalarında ve ana seçkide erkek egemen yapıyı sürdürdüğünü belirtiyor.

Festival direktörü Frémaux ise seçkilerin “kota” mantığıyla değil filmlerin niteliğine göre oluşturulduğunu savundu.

UN Women raporuna göre kadın gazetecilerin önemli bir bölümü tehditler nedeniyle sosyal medyada ve mesleki üretimlerinde otosansüre yöneliyor.

Haber Merkezi

Saray rejimi, ülkenin ABD’ye bağımlılığını daha da derinleştirirken 7-8 Temmuz’da Ankara’da ev sahipliğini yapacağı NATO Zirvesi’nin hazırlıklarını sürdürüyor. ABD ve Trump yönetimi ise Ortadoğu’yu yeniden dizayn etmeye çabasının yanında bölgeyi tamamıyla otoriter yönetimlerin eline teslim etmek istiyor.

AKP’li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın ‘Dostum Trump’ söylemlerine son dönemlerde ABD’nin Türkiye Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın monarşi yönetimlerini önermesi eşlik ederken rejim, meşruiyetini bütünüyle dışarıda aramaya devam ediyor.

Rejimi ayakta tutmanın yolu olarak sıkı sıkıya sarıldıkları ABD ve Trump’ın politikaları ise doğrudan halkın hayatını etkiliyor. Ekonomiden, tarıma, sağlıktan, eğitime kadar yabancı sermayeye sonuna kadar açılan rant ve talan  politikaları, otoyollar, köprüler gibi kamuya ait varlıkların özelleştirmeleri, yapılan ticari anlaşmalar  ülkeyi her alanda doğrudan emperyalizmin güdümüne sokuyor.

NATO Zirvesi’ne giden süreçte ise toplumsal muhalefet güçleri, emperyalizme ve tek adam rejimine karşı sokaklara çıkma hazırlıklarına başladı.

BUGÜN ANKARA’DA YARIN İSTANBUL’DA

SOL Parti, iktidarının dış politikasını ve bölgeye yönelik emperyalist planları protesto etmek amacıyla bugün Ankara’da yarın İstanbul’da bir yürüyüş düzenleyecek. 

Bugün saat 14.00’te Ankara’da Armada AVM önünde buluşma çağrısı yapan SOL Parti, ABD Büyükelçiliği önüne yürüyecek. İstanbul’da ise yarın saat 15.00’da Taksim AKM önünde bir araya gelecek SOL Partililer, 6. Filo’nun denize döküldüğü Dolmabahçe’ye bir yürüyüş gerçekleştirecek.

"Yankee Go Home!" (Yankee Evine Dön!) başlığıyla yayımlanan çağrılarda, tek adam rejiminin emperyalizme göbekten bağımlı olduğu ve NATO’yu ağırlamak için hazırlıklar yaptığı vurgulandı.

HEPİNİZİ GÖNDERECEĞİZ

Açıklamada, ABD'nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack’ın bölge yönetimi için kullandığı "hayırsever monarşiler" ifadesine atıfta bulunularak, bu modellerin Türkiye’yi de kapsayan bir "yeni yönetim modeli" olarak sunulduğu belirtildi. İktidarın bu planlara ve emperyalist odaklara olan bağımlılığına dikkat çekilen açıklamada, "Seni de 'monarşi' diye selamladığın bu Amerikan güdümlü tek adam rejimini de göndereceğiz" ifadelerine yer verildi.

Yürüyüşün Türkiye’nin devrimci geleneğine selam gönderdiği belirtilen metinde şu ifadelere yer verildi:

"Çağrımız; 'Tam bağımsız Türkiye' yolunda Deniz’in, Mahir’in çağrısıdır! Çağrımız; özgürlük, bağımsızlık ve demokrasi için emperyalizme karşı mücadele çağrısıdır. Türkiye’nin NATO’nun kanlı pazarlıklarının merkezi olmasına izin vermeyeceğiz!"

Haber Merkezi

İzmir Foça'daki Yenifoça Recep Kerman Spor Lisesi'nin ani bir kararla kapatılmak istenmesine tepkiler sürüyor. Evrensel'in haberine göre 8 yıl önce eğitim-öğretime başlayan lisenin, "başarısızlık" kapatılmak istendiği belirtildi.  Eğitim İş İzmir 7 No’lu Şube Başkanı Mustafa Gök, Foça İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yürütülen sürecin şeffaf olmadığını savundu.

Alınan kararların öğrenci, öğretmen ve veliler açısından ciddi mağduriyetler yaratacağını söyleyen Gök, “Lisede görev yapan yaklaşık 30 öğretmen bulunuyor. Okulun kapatılması halinde öğretmenlerimiz norm kadro fazlası durumuna düşecektir. Öğretmenlerimiz büyük bir belirsizlik ve endişe yaşamaktadır” dedi.

Spor lisesinde öğrenim gören 179 öğrencinin Karşıyaka’daki Mustafa Kaya Spor Lisesi’ne gönderilmesinin planlandığını dile getiren Gök, 200 kişilik okulda şu anda kapasitesinin üzerinde 273 öğrencinin eğitim gördüğünü, kapatılacak olan Recep Kerman Spor Lisesi’ndeki 179 öğrenci ile bu sayının 452 öğrenciye ulaşacağının altını çizdi. Gök, bu kararın öğrencilerin eğitim düzenini ve sosyal yaşamını olumsuz etkileyeceğini belirtti.

Önceki yazıda son altı yılın yanan orman alanı ortalamasının önceki yıllardan 7 kat daha fazla olduğunu yazmıştım. Bu büyük kaybın temel nedenlerinden ilki yangınla mücadele bütçesinin aşırı şekilde kısılmış olması.

İster Cumhurbaşkanlığı sistemine geçiş deyin, ister “Ben ekonomistim” iddiasındakilerin iş bilmezliği deyin, 2018 yılından beri ülkede devam eden ekonomik kriz nedeniyle orman yangınlarıyla mücadeleye ayrılan yatırım bütçesi de devlet kurumlarında bütçe disiplini sağlanacak iddiasıyla büyük bir kısıntıya uğratıldı. Orman Genel Müdürlüğü (OGM) yatırım iş programlarına göre; OGM özel bütçesinden orman yangınlarıyla mücadeleye 2015 yılında 356 milyon TL (132,6 milyon $), 2016 ve 2017’de 285 milyon TL (98,9 ve 81,1 milyon $) ayrılmışken, 2018’de 191 milyon TL (42 milyon $), 2019’da 28 milyon TL (4,9 milyon $) ve 2020’de 56 milyon TL (8,2 milyon $) ayrıldı. Ülkede yaşanan yüksek enflasyon hesaba katıldığında, orman yangınlarıyla mücadeleye ayrılan payın her geçen yıl ciddi miktarda azaldığı ortaya çıkıyor.  Bu azalmanın gerçek ölçütünü ortaya koymak için yangın bütçesindeki değişimin dolar bazındaki karşılığına baktığımızda; yangın bütçesinin 2015 ile 2019 yılları arasında ABD doları bazında yüzde 96 azaltıldığı çok açık.

2010 ile 2019 arasında yanan orman alanı ortalaması 7 bin hektardı. Bu miktar bütçe kesintisinden sonra 2020 yılında üç katına, yani 21 bin hektara çıktı. Buna rağmen 2021 yılında bütçe yine düşük tutularak 105 milyon TL’de (12 milyon $) kaldı ve bizler o yıl rekor miktarda (139 bin 500 hektar) ormanımızın yanışına öfkelenerek şahit olduk. İşin daha da kötü tarafı o yılki yangınla mücadele bütçesi çok küçük tutulduğu için, o yıl oluşan dev yangınlara karşı mücadele etmek için ekstra harcamalar yapmak zorunda kaldık ve yapılan harcamalar o yılki bütçenin 28 katına yani 2 milyar 968 milyon TL’ye (318,9 milyon $) fırladı. Yani iş bilmezlik nedeniyle halkımızın hem ormanları hem de parası yandı, bitti, kül oldu.

Bu yıkımlar bir sonraki yıl iktidarın aklını başına getirmiş midir derseniz, görünüşte getirmiş olsa da kazın ayağı hiç de öyle olmadı. İktidar, yükselen tepkiler nedeniyle 2022 yılında yangınlarla mücadele için 1 uçak ve 4 helikopter alımı sebebiyle OGM özel bütçesine 400 milyon TL, döner sermaye bütçesine de 2 milyar TL ekledi ve yangınla mücadele yatırım bütçesi toplamda 2,7 milyar liraya (162 milyon ABD doları) ulaştı. Fakat uçak ve helikopterler için ayrılan 2 milyar 400 milyon lira harcanmadığı gibi, bütçeye konulan diğer kalemlerin birçoğu için de alım yapılmayınca o yıl yangın mevsiminden önce sadece 204 milyon 229 bin TL harcandı. Yani o yıl ayrılan bütçenin sadece yüzde 7,6’sını kullanıldı. Bütçe ile kullanılan bütçe arasındaki benzer uçurumlar daha sonraki yıllarda (2023, 2024, 2025) hazırlanan Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler raporlarında da ortaya çıktı. Yüksek bütçe ayrıldığı halde, bu şişirilmiş bütçenin çok küçük bir kısmı kullanıldığı için o yıllarda da normalin birkaç katı orman ekosistemimiz zarar gördü, örneğin 2025 yılında normalin 12 katına yakın (81bin hektar) ormanımız yandı. Kısacası kısılan veya şişirildiği halde harcanmayan yangın bütçesi son 6 yıl içinde büyük bir yıkıma neden oldu.

Bütçe kısıtlamalarının 2025’te yaşanan dev yangınlara etkisini şöyle örneklendirebilirim; 

• 2024 ve 2025’te ödenek olmadığı gerekçesiyle Silvikültür ödenekli sıklık bakımları yaptırılmadığı için ormanlardaki kuru ağaçlar ve çalılar çıkarılmayarak ormanların yangına direnci azaltıldı.

• 2025’te orman işletmelerinin orman yolu ve yangın emniyet şeridi tamir bakım ve yapımı ihalesi yapması yasaklandı. Orman işletmelerinin iş makinesi kapasitesi yetersiz olduğundan yeni orman yolu ve yangın emniyet şeritleri yapılamadığı için yangınların hızla yayılması önlenemedi ve yangına müdahale hızı yavaşladı.   

• “Tasarruf” nedeniyle orman işletme müdürlüklerinin yetkisi orman bölge müdürlüklerine devredildiği için yangınla mücadele eden ekiplere gereken acil ve zorunlu ihtiyaçların alınması daha da zorlaştı.

Bu gerçekleri yıllardır gündeme getirdiğimiz halde iktidar ve OGM hiçbir şeyden haberi yokmuş gibi halkın gözünü boyayarak ve orman talanındaki şiddeti arttırarak yoluna devam ediyor. Peki muhalefet ne yapıyor derseniz, onlar da gerçek sorun ve önerileri kamuoyuyla paylaşmak yerine, çıkabildikleri “muhalif” TV kanallarında “uçak, helikopter yetersiz”, “maden açacaklar”, “otel yapacaklar”, “onun için ormanı yaktılar” ezberlerine devam etmek için gün sayıyor.

Daha fazla bilgi için; Atmiş, E. 2025. Orman Yangınlarının Nedeni de Çözümü de Politiktir. TMMOB Birlik Haberleri Dergisi-Orta Sayfa. Kasım-Aralık 2025. S:2-13

Ali ÖZTÜRK

Ukrayna’dan İran’a, Filistin’den Libya’ya kadar dünyanın pek çok bölgesi, egemenlik hırsının ve paylaşım kavgalarının kanlı girdabı içinde savruluyor. Haritalar değişiyor, şehirler yerle bir ediliyor, milyonlarca insan evsizliğe ve ölüme sürükleniyor. Tüm bu savaşların değişmeyen tek gerçeği, cephelerde ölenlerin hiçbir zaman o savaşları çıkaranlar olmadığı... Savaş ve ölüm, her çağda işyerlerinden, fabrikalardan, tarlalardan koparılan emekçileri, yoksulları hedef almaktadır. Bu yüzlerce yıllık kıyım döngüsü içinde müzik, alışılmadık ve bazen görünmez bir işlev üstlenmektedir. 

Peki, bir şarkı savaşı durdurabilir mi? Biraz abartılı değil mi… Belki bir şarkı savaşı durduramaz; ama savaşın ortasında yaşayanlar için bir nefes, bir anlık es olabilir, neden olmasın!

Sanatın, sözün gücünün parladığı anlar vardır. Öyle anlarda bir şarkı, salt bir şarkı olmanın çok ötesine geçerek; bekleyişi, umudu ve savaşın gürültüleri ortasında bir hatırayı çağırabilir… Tıpkı “Lili Marleen” gibi:

“Kışlanın önünde, / O büyük kapının orda, / Bir lamba duruyor, / Hâlâ orada mı acaba? / Orada buluşalım yine, / Duralım o lambanın altında; / Eskisi gibi, Lili Marleen, / O günlerdeki gibi, Lili Marleen...”

Lili Marleen ismi tanıdıktır aslında. Attila İlhan’nın ilk basımı 1948’de yapılan Duvar adlı şiir kitabında aynı adı taşıyan bir şiir vardır.¹ Ancak bu ismi Türkiye’de çoğumuz ilk kez Ahmet Kaya’nın şarkısında işittik:

“Akşam olur mektuplar hasretlik söyler / Zagrep Radyosu’nda Lili Marlen türküsü…”

Siperlerin arasında dolaşan bir ezgi gibi, kurşun seslerine karışan bir özlem, barut kokusunun içinden sızan ince bir hatıra… Kan ve ölümün kol gezdiği savaşın ortasında her patlamada biraz daha derine gömülen, ama hiçbir zaman susmayan o iç ses şöyle fısıldar: “Orada, uzaklarda biri var… Hâlâ...”

SİSİN İÇİNDEKİ DİZELER

Yıl 1915... Birinci Dünya Savaşı tüm dehşetiyle devam etmektedir. Genç asker Hans Leip, Rus cephesine, gönderilmeden hemen önce, Hamburg’un sisli bir gecesinde nöbet tutarken, birkaç dize karalar paltosunun cebinde sakladığı küçük deftere. Şiirin ilk dizeleri işte böyle yazılır. Asker Leip, eski sevgilisi Lili ve o sıralar kışlada görevli hemşire Marleen’in isimlerini, tek bir hayalde eritip şiirine “Lili Marleen” adını verir.

“Hans Leip, şiiri, iki ek dizeyle birlikte 1937'de “Die kleine Hafenorgel” (“Küçük Liman Org'u”) adlı şiir kitabında yayımladı. Norbert Schultze ise, Leip'in şirini 1938’de besteler.”²

Norbert Schultze tarafından bestelenmesiyle müzikal kimliğine kavuşan şiir, aynı yıl şarkıcı Lale Andersen tarafından ilk kez plağa okunur. Ancak bu kayıt pek de dikkat çekmez. Ta ki 1941'de işgal altındaki Belgrad Radyosu'nda tesadüfen çalınıncaya kadar… ³

KOLEKTİF BELLEĞİN YÜKSELİŞİ

1941 yılında, 2. Dünya Savaşı’nın en kanlı zamanlarında Alman işgali altındaki Belgrad Radyosu’nda görevli bir askerin eline tesadüfen o plak geçer. Genç asker gecenin geç bir saatinde rasgele Lale Andersen’ın sesinden o ezgiyi ilk kez çalar. Sonraki gece yine ve sonra yine… Sonra her gece saat 21:55’te aynı ezgi yükselmeye başlar Belgrad Radyosu’ndan… Ve o dakikalar tarihe geçen anlara dönüşür…⁴

Afrika’nın kavurucu çöllerinden Balkanlar’ın karlı dağlarına kadar, birbirini öldürmek için gözü dönmüşçesine cepheye sürülen yoksul halk çocukları, aynı şarkıda buluşur. Fabrikalardan, limanlardan, maden ocaklarından koparılıp üniformanın içine sıkıştırılan Alman, İngiliz, İtalyan ve Fransız işçileri, Afrika sömürgelerinden zorla getirilen askerler, Yunanistanlı yoksul köylüler saat 21:55 olduğunda aynı ezgide, aynı duygudaşlıkta buluşur. Savaşın uzağında, “vatan” adına nutuk atanlar, güvenli ve sıcak salonlarda, masa başlarında dünyanın yeni sınırlarını çizerken, cephedeki emekçi çocukları aynı çamurun, aynı korkunun ve aynı yalnızlığın içine gömülür. Ve işte o ezgi çaldığında, birbirlerinin düşmanı değil, bilakis aynı savaşın kurbanları olduklarını içten içe duyumsarlar!

Farklı dil, din ve kültürden insanları aynı “ritüelde” birleştiren Lili Marlen, toplumsal bağın en ilkel ve en saf biçimlerinden biridir. Saat 21:55’te barut kokusunun içinde yarattığı kolektif coşku anı, milliyetçi bir bayrak etrafından değil, insan varoluşuna dair derin bir sorgulamanın, ortak yalnızlık ve özlem duygularının etrafında şekillendi.

“Kışlanın büyük kapısının önünde / Eski bir sokak lambası yanardı. / Ve o yanmaya devam ettikçe / Biz yine buluşurduk orada...”

NAZİ PROPAGANDASINA KARŞI İNSANLIĞIN DİRENİŞİ

Nazi yönetimi, hızla popülerleşen bu şarkıyı milliyetçi bir propaganda aracına dönüştürmek istedi. Ancak Lili Marleen bu kirli elbiseye sığmadı; çünkü o, ne fetihten ne de “üstün ırktan” söz ediyordu! Hele Nazi karşıtı Marlene Dietrich bu şarkıyı İngilizce seslendirdiğinde, artık o ezgi evrensel bir bayrağa dönüşür. Lili Marleen, artık cephelerin değil, dünya halklarının ortak marşı olmuştur.

Bugün, üzerinden bir asır geçmiş olsa da Lili Marleen hâlâ o lambanın altında bekliyor. Dünya değişiyor, savaşlar ve sınırlar değişiyor; ama milyarlarca insanın yazgısı değişmiyor! 

Kimileri kapitalizmin acımasız çarkları arasında varoluş savaşı verirken, kimileri namluların ucuna sürülmeye devam ediyor. Birileri lüks saraylarda savaş kararları alırken, birileri çamurlu siperlerde aynı ezgiyle ısınmaya çalışıyor. Lili Marleen, savaş meydanlarında birbirine düşman edilen insanların aslında aynı özlemi taşıdığını bir kez daha hatırlatıyor. 

Ve belki bir gün, insanlık o eski lambanın altında gerçekten özgürce kucaklaşacaktır. O güne kadar, saat 21:55’te Belgrad’dan yükselen o ses çınlamaya devam edecek, hem bir hatıra hem de bir isyan olarak. Çünkü o lamba hâlâ yanıyor.

1 Attila İlhan, Duvar, İş Bankası Yayınları, 2015, İstanbul, s. 146-147.

2 https://secondhandsongs.com/work/133639/all (Erişim tarihi, 7.05.2026)

3 Rose, Rosa Sala, Lili Marlene: Biography of a song, Translated from Spanish by Paul Hammond, MyLibreto. https://www.mylibreto.com/pdf_muestras/13/03/1363596680_Lili%20 Marlene.%20Biography%20of%20a%20 Song%20(first%20chapters).pdf

4 Buradaki “Belgrad Radyosu” Attila İlhan’ın dizelerinde “zagrep radyosu”na dönüşür. Böylece tarihsel bir gerçeklik, şairin dizelerinde savaş atmosferini çağrıştıran poetik bir imgeye dönüşür. 

Kadın siyasetçilere yönelik iftira ve dijital saldırılar tartışmayı özel hayat dedikodusuna çekerek politik alandan koparmaya çalışıyor. Veriler, bu saldırıların kadınlar üzerinde siyasetten uzaklaştırıcı bir “soğutucu etki” yarattığını ortaya koyuyor. Sema Yurtbilir’e göre bu cinsiyetçi saldırılar tesadüfi değil, aksine siyasal bir operasyon niteliği taşıyor. Evrim Rızvanoğlu ise, “Hedef alınan sadece muhalif kadın vekiller değil, ülkede bir kadının başı dik bir şekilde siyaset yapabilme iradesidir” diyor.