GAPS diyeti nedir? Nasıl yapılır, gerçekten işe yarıyor mu?
GAPS Diyeti Nedir?
GAPS diyeti, “Gut and Psychology Syndrome” yani bağırsak ve psikoloji ilişkisine odaklanan bir beslenme yaklaşımıdır.
Temel fikir olarak; bağırsak sağlığının desteklenmesinin genel sağlık üzerinde de olumlu etkiler oluşturabileceği düşünülür.
Son yıllarda bağırsak mikrobiyotası üzerine yapılan araştırmalar, sindirim sistemi ile bağışıklık sistemi arasında güçlü bir ilişki olduğunu gösteriyor. Ancak İngiliz Diyetisyenler Derneği, GAPS diyetinin tüm iddialarını destekleyen yeterli bilimsel kanıt bulunmadığını ve bu nedenle herkese önerilemeyeceğini belirtiyor.
Yani şunu en baştan söyleyelim. Bu “mucize bir diyet” değil.
GAPS Diyeti Nasıl Yapılır?
Şimdi burası biraz sabır istiyor. Çünkü GAPS diyeti tek seferde uygulanmıyor.
1. Giriş (Intro) Aşaması
İlk bölüm en zor kısmı oluşturuyor.
Bu aşamada sindirimi daha kolay olduğu düşünülen besinler tercih ediliyor.
Örneğin:
- Kemik suyu
- Ev yapımı et veya tavuk suyu çorbaları
- İyi pişmiş sebzeler
- Fermente gıdalar (yoğurt, kefir gibi tolere edilebilen ürünler)
Yani ilk günlerde menü oldukça sade.
“Bugün biraz hafif besleneyim.” seviyesinden biraz daha fazlası diyebiliriz.
2. Tam GAPS Diyeti
Vücut alıştıkça besin çeşitliliği artırılıyor.
Bu aşamada genellikle:
- Et
- Balık
- Yumurta
- Sebzeler
- Sağlıklı yağlar
- Kuruyemişler (uygun görüldüğünde)
- Fermente süt ürünleri
menüye ekleniyor. Buna karşılık;
- Rafine şeker
- Paketli gıdalar
- Çoğu tahıl
- İşlenmiş karbonhidratlar
uzun süre tüketilmiyor. Harvard T.H. Chan Halk Sağlığı Okulu ise herhangi bir besin grubunun uzun süre tamamen çıkarıldığı diyetlerin kişiye özel planlanması gerektiğini ve gereksiz kısıtlamalardan kaçınılmasını öneriyor.
GAPS Diyetinde Neler Yasak, Neler Serbest?
Yasaklar genel olarak:
- Rafine şeker
- Paketli gıdalar
- Gazlı içecekler
- İşlenmiş ürünler
- Çoğu tahıl
Serbest olanlar ise:
- Et
- Balık
- Kemik suyu
- Sebzeler
- Doğal yağlar
- Fermente besinler
Yani diyet aslında size sürekli aynı şeyi söylüyor. İşlenmiş ürünleri azalt, doğal besinleri artır.
GAPS Diyeti Neden Popüler Oldu?
Son yıllarda üç şey aynı anda oldu. Bağırsak mikrobiyotası hakkında daha fazla araştırma yayımlandı. “Bağırsak ikinci beyindir.” söylemi yaygınlaştı. İnsanlar işlenmiş gıdaları daha fazla sorgulamaya başladı. Bir de kemik suyunun yeniden popüler olması eklenince GAPS diyeti daha fazla konuşulur hale geldi.
GAPS Diyeti Herkes İçin Uygun mu?
Hayır. Özellikle;
- Hamileler
- Çocuklar
- Kronik hastalığı bulunanlar
- Diyabet gibi özel beslenme gerektiren hastalıklara sahip kişiler
için mutlaka doktor veya diyetisyen değerlendirmesi gerekir.
Çünkü bu diyet ciddi besin kısıtlamaları içeriyor. Örneğin gün içinde sürekli dışarıda yemek yemek zorunda kalan veya yoğun iş temposuna sahip kişiler için GAPS diyetini uzun süre sürdürmek zorlayıcı olabilir. Buna karşılık öğünlerini evde planlayabilen kişiler, diyetin kurallarını uygulamakta daha avantajlı olabilir
GAPS Diyeti Gerçekten İşe Yarar mı?
İşte en çok merak edilen soru bu. Bazı kişiler fayda gördüğünü söylüyor. Ancak bilimsel tarafta tablo biraz daha temkinli.
İngiliz Diyetisyenler Derneği ve bağırsak mikrobiyotası üzerine yayımlanan bilimsel derlemeler, bağırsak sağlığının önemini kabul etmekle birlikte GAPS diyetinin herkes üzerinde aynı etkiyi gösterdiğini kanıtlayan güçlü çalışmaların henüz yeterli olmadığını belirtiyor. Yani mucize olarak görmek de, tamamen etkisiz demek de doğru olmaz.
GAPS Diyeti Denemeye Değer mi?
GAPS diyeti disiplin isteyen ve oldukça kısıtlayıcı bir beslenme modelidir. Bazı kişiler için uygun olabilir. Ancak herkesin uygulaması gereken bir diyet değildir.
Kısacası GAPS diyetine başlamadan önce sağlık durumunuzu değerlendirmeniz ve bir uzmandan görüş almanız en güvenli yaklaşım olacaktır. Amaç sadece popüler bir diyeti uygulamak değil, sizin için sürdürülebilir ve dengeli bir beslenme planı oluşturmaktır.
Kilo vermek isteyenler dikkat: Beslenme programı herkes için farklı olmalı
To read the full story from the source: GZT
