Enkaz Altındaki Maskeler
“ Bir insana istediği her şeyi verebildiğinizde, geriye gerçekten kim olduğu kalır.”
Sorsalar;
“Bu hayatta seni en çok yaralayan ne oldu?” diye; yanıtım, “Empatiye, merhamete ve duygusal samimiyete sahip insanlarla ancak nadiren karşılaşmak.” olur.
Belki herkes böyle düşünüyordur diyorum.
Herkes içindeki masumiyeti tanır ama bir yandan da çıkarları, idealleri ve statü arzusu uğruna bir maske takar. Üstelik insanı değiştiren yalnızca yoksunluk değildir; güç ve kontrol hissi de karakterin görünmeyen taraflarını ortaya çıkarır.
NEDEN?
İnsan,kendi iç dünyasında karşılığı olmayan bir kötülükle karşılaşınca, ister istemez “Neden?” sorusunun peşine düşüyor.
Bir ağaç gölgesine sığınmış köpeği tekmeliyor biri;bir diğeri kedilerin mama kaplarını ters çevirip, su kaplarına sigara izmariti atıyor.
Kendisi dışında herkese düşman olmuş; doğaya, insana, hayvana…
Adeta dünyanın hâkimi olup yaşayan hiçbir canlı türüne nefes aldırmamak ideali olmuş.
Sahi, tüm istediklerini versek bunlara nereye kadar giderler acaba? Bu kötülüğün bir sınırı var mı mesela?
İstediği kadar hayvana zarar verecek,
İstediği kadar insan öldürecek,
Ağaçları, çiçekleri kökünden söküp atacak…
Yapmak istediği kötülük kotasını doldurmalarına izin versek ne olur acaba? Gerçekten merak ediyorum.
İnsanların içindeki kötülükleri hissedip görebiliyor olmak da bazen bir lanet mesela.
Evet, belki kimse tarafından kandırılmam ama hayat yorucu bir hâl de almıyor değil. Sürekli tetikte yaşamak insanın yaşam enerjisini düşürüp umutsuzluğa ve yalnızlığa mahkûm ediyor.
Bir şekilde “aşırı nazik”, kibar, entelektüel ve yardımsever gibi görünen insanların defoları olduğunu çocuk yaşta öğrendim diyebilirim. Kültürel çevrenizin eğitim düzeyi, ahlaki yapısı, ekonomik durumu vb. etkenler yaşamın ilk yıllarında bu anlamda öğretici bir okuldur.
İnsanları okumayı öğrenirsiniz. Kimin selam verirken gerçekten sizi gördüğünü, kimin ise sadece çevreye “Ne kadar kibarım.” mesajı verdiğini fark etmeye başlarsınız. Menfaati olduğu zaman günlerce arayıp “Senin gibi insan çok az, iyi ki varsın.” diyen birinin, işi bittiğinde aylarca ortadan kaybolabildiğini görürsünüz. Bir ortamda herkesi övgüye boğan kişinin, aynı insanların arkasından küçümseyici cümleler kurduğuna tanık olursunuz. Sokakta hayvanları seven insanların, aynı hayvanlar kendi yaşam alanlarına yaklaşınca nasıl tahammülsüzleşebildiğini fark edersiniz. İnsanların güçsüz birine karşı sert, kendilerinden daha güçlü birine karşı ise aşırı nazik davranabildiğini erken yaşta öğrenirsiniz. Maddi imkânı yerindeyken çevresine cömert görünen birinin, yakınından biri gerçekten zor duruma düştüğünde telefonunu açmamayı tercih ettiğini görürsünüz.
“Bir insanın gerçek karakterinin, kalabalık içinde söylediklerinden çok, kimsenin görmediğini düşündüğü anda yaptıklarıyla ortaya çıktığını anlarsınız.”
MASKELİ İNSAN
İnsan iyi yetiştirilmediğinde bir canavara dönüşebilir. Kendi ideal ve emelleri uğruna toplum tarafından neyin saygı gördüğünü kurnazca öğrenir. İyi bir insan kisvesine bürünmek için adeta bir bilgisayar gibi kod yazar. Takdir edilen söz ve davranışları kopyalayıp belleğine yapıştırır. Bir zaman sonra kendisi de buna adapte olup adeta bir yazılım gibi görevini ifa eder. Herkesin o çok sevdiği insan olarak yaşadığı gurur ve ego, bir süre sonra adeta özensiz dikilmiş bir kumaş gibi sağından solundan yırtılarak kendini ele verir.
İşte ben o sökükleri uzaktan fark etme yeteneğimi yaşadığım mahallenin sokaklarında öğrendim. Bakışlar, gülüşler, jest ve mimikler, davranışlar…
Bu insanlarda tüm bu saydıklarım, tıpkı bir yapay zekâ gibi aynı kelime ve benzer cümle yapılarıyla bezenmiştir. Gülümsemelerinde tam olarak tarif edemeyip sezebildiğim korkutucu bir soğukluk; bakışlarında donuk, sönük ve hissiz bir ifade hâkimdir.
O sokaklarda, beraber oynadığımız için o da beni uzaktan görür görmez tanır.
(Buradaki “ben”, yalnızca kendimi anlatan bir özne değil.)
Hani şu meşhur dizi repliğini bilirsiniz:
“Senin o varoş kokunu ben uzaktan alırım.” der ya karakter; işte tam olarak bundan bahsediyorum aslında.
“Deli deliyi görünce çomağını saklar.” misali, bu insanlar yakın çevrelerinde bambaşka anlatılırlar.
“Yoo, hiç kibar biri değil; hatta çok küfreder.”
“Yardım mı? Güldürmeyin beni, sitedeki kedi evlerini söktü adam…”
“Annesini komşular hastaneye götürdü.”
“Kardeşi ölüm döşeğindeyken parti veriyordu.”
Yani uzun süre kendisine ait olmayan kıyafetlerle dolaşmak, bu insanlar için bir süre sonra külfete dönüşür. Bir şekilde çıplak kalmak isterler hep.
Az önce “ben” diye ifade ettiğim o ortak sezgi tam da burada devreye girer.
Bazen de cesurca kendileri ifade ederler:
“Ben aslında o kadar da iyi biri değilim.”
Önce bunun bir tevazu olduğunu düşünür insan.
“Vay be, ne tevazu sahibi adam!”
Amaç da budur aslında: Hem doğruyu söyleyip hem de takdir görme aşamasına geçmek.
Kendince oynadığı oyunda bir üst aşamaya geçmenin tatminini yaşar.
“Bak, gerçek kimliğimi sevdirdim.” yanılsaması içinde, içindeki huzursuzluğu tamir etme çabasıdır da bu bir yandan..
YENİ NESİL EBEVEYNLİK
Çocuklar; cam bir fanusta yemlerini verip, suyunun sıcaklığını kontrol ederek büyüteceğimiz canlılar değildir.
İyi bir eğitim,
Güzel ahlak,
Vicdan ve merhamet,
Sevgi ve saygı gibi temel donanımlardan sonra yaşamın acımasız ve hoyrat yanlarını da göstermeliyiz onlara.
İyi kadar kötünün de olduğunu, her gül bahçesi vadedene kanmamayı, iyiliğin ardına gizlenmiş kötülüğü tüm yönleriyle anlatmalıyız.
Ezcümle; bir birey yetiştirirken sadece iyiyi, doğruyu ve güzeli öğretmek artık tam anlamıyla yeterli değildir.Hayatta asıl tehlike, kötülüğün varlığı değil; kötülüğün çoğu zaman nezaket, yardımseverlik ve erdem görüntüsü altında dolaşabilmesidir.
Çocuklara yalnızca “iyi insan olmayı” değil, aynı zamanda “iyi görünen insanı sorgulamayı” da öğretmeliyiz.
Enkaz Altındaki Maskeler was originally published in Türkiye Yayını on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.
To read the full story from the source: Medium Türkiye Yayını
