Bir eğitim öğretim yılı daha sona ererken bu yıl okul saldırıları, katledilen öğretmenler, kapatılan okullar, eğitimden kopan öğrenciler ve öğretmenlerin direnişi ile geçti.
Eğitim Sen’in 2025-2026 eğitim öğretim yılı raporu ise eğitimde yaşanan tahribatı ortaya koydu. Rapora göre, yüz binlerce adayın atama beklediği, mevcut öğretmenlerin ise ağır iş yükü ve derinleşen ekonomik sıkıntılar altında çalıştığı, kalabalık sınıflar, yetersiz kapasite, temizlik ve hijyen krizleri ağırlaştı.
Rapora göre, ülkede 16 milyon 906 bin öğrenci bulunurken devlet okullarının sayısı azaldı, özel okullarının ki ise arttı. Önceki eğitim öğretim yılında ülke genelindeki devlet okulu sayısının 61 bin 111 olduğu vurgulanan raporda bu sayı bu eğitim öğretim yılında 59 bin 336 oldu. Buna göre 1 yıl içerisinde yaklaşık 1775 devlet okulu kapatıldı. Aynı raporda 14 bin 352 olan özel okul sayısının 14 bin 700’e çıktığı vurgulanırken yeni açılan özel okul sayısının 348 olduğu belirtildi. Okulöncesi eğitimde ise özel okulların oranı yüzde 41’e ulaştı.
Eğitimin piyasalaştığına dikkat çekilen raporda, “Mevcut durum, eğitim arzı dengesinin kamusal kontrol altından çıkarak kâr odaklı piyasa dinamiklerine endekslenmesi riskini de beraberinde getirmektedir” denildi.
ÖRGÜN EĞİTİM DIŞINDALAR
Rapora göre 954 bin 777 öğrenci örgün eğitim dışında. Devlet okuluna kayıtlı öğrenci sayısının 154 milyon 336 bin 143 olduğu belirtilen raporda özel okullara kayıtlı olanların sayısının ise 1 milyon 539 bin 579 olduğu vurgulandı.
Rapora göre ortaokul seviyesinde de eğitimden kopuş gözlendi. Raporda aynı zamanda yaklaşık 75 bin ortaokul öğrencisinin sistemden koptuğuna dikkat çekildi. Buna göre bir önceki eğitim öğretim döneminde 5 milyon 160 bin 544 olan ortaokul kademesindeki öğrenci sayısı 2025-2026 eğitim öğretim döneminde 5 milyon 85 bin 890’a geriledi.
Net okullaşma oranının 5 yaşta yüzde 84,3 olduğu belirtilen rapora göre bu oranlar ilkokulda yüzde 95, ortaokulda yüzde 91,5, ortaöğretimde yüzde 88 olarak belirlendi.
Raporda bu oranların ardındaki sınıfsal ve bölgesel eşitsizlik çok daha derin olduğu vurgulandı. Raporda kademe yükseldikçe okullaşma oranında düşü yaşandığına dikkat çekildi.
Mesleki Eğitim Merkezleri’ne de (MESEM) dikkat çekilen raporda yaklaşık 20 çocuğun MESEM kapsamında çalıştırılırken yaşamını yitirdiği anımsatıldı. Raporda aynı zamanda MEB’in gerici vakıf ve derneklerle beraber Diyanet ile yaptığı ÇEDES protokollerinin sayısının 672 olduğu vurgulandı.
DİYANET’İN ETKİ ALANI ARTTI
Raporda aynı zamanda Diyanet İşleri Başkanlığı’nın 4-6 yaş Kuran kurslarının sayısındaki artışa da dikkat çekildi.
Kursların “4-6 yaş grubu çocuklara yönelik dini eğitim veren fiili ‘sıbyan mektepler” olarak tanımladığı raporda, bu kursların sayısının önceki eğitim öğretim yılına kıyasla 1153 arttığı vurgulanarak sayının bu yıl 6 bin 459’a ulaştığına dikkat çekildi.
Raporda, bu kurumlarda eğitim alan çocukların sayısı bir önceki yıla göre yüzde 33 artarak 163 bin 26’ya ulaştığı belirtildi.
BİNLERCESİ ÜCRETLİ ÇALIŞTIRILIYOR
Raporda kadrolu, sözleşmeli ve ücretli öğretmenlerin durumuna da dikkat çekildi. Rapora göre ülke genelinde 945 bin 162 öğretmenin kadrolu olduğu vurgulandı. Sözleşmeli öğretmen sayısının ise 64 bin 509 olduğu belirtilen raporda, Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) güvencesiz çalışma modeli olan ücretli öğretmenlik sistemine kayıtlı eğitimci sayısının 80 binin üzerinde olduğu aktarıldı.
2003-2025 yılları arasında yalnızca 819 bin 890 öğretmen ataması yapıldığı vurgulanan rapora göre, her 100 öğretmenden sadece 14’ünün atamasının yapıldı.
POLİSİYE ÖNLEM ÇÖZÜM DEĞİLDİR
Eğitimde şiddetin son dönemde artış gösterdiği vurgulanan raporda, İstanbul’da öğretmen Fatma Nur Çelik’in hayatını kaybetmesi sonrasında, Urfa Siverek ve Maraş’ta yaşanan silahlı saldırılar anımsatıldı. Okullarda yaşanan şiddet olaylarının bugün eğitim sisteminin en yakıcı sorunlarından biri haline geldiği vurgulanan raporda, polisiye önlemlerin çözüm olmayacağı ve bu yaklaşımın, okulları bir ‘hapishane modeline’ dönüştürme riski taşıdığı belirtildi.
Raporda MEB’in bütçesinin 4 yıl içinde 9,2 kat arttığına dikkat çekilirken okulların hijyen, temizlik ve personel gibi en temel ihtiyaçlarının “ödenek yokluğu” gerekçesiyle karşılanmaması ya da geçici programlarla taşeronlaştırılmasının bilinçli bir tercih olduğu belirtildi. Raporda tek çıkış yolunun “yeniden kamusal eğitim” olduğu vurgulandı.
Kaynak: BirGün
