Bugün karne günü. Eğitim alanının artık sorunlar yumağına dönüştüğü bir yılı tamamlıyoruz. Temel sorun yoksulluk ve eşitsizliğin artışıyla çocukların kitleler halinde eğitimden kopuşu iken, bu yıl eğitim süresinin kısaltılması ana gündemlerden biri haline getirildi. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Ulusal Eğitim İstatistikleri’ne göre, 2025 yılında 35 ilde 25-34 yaş grubundaki nüfusta ortalama eğitim süresi 9 yılın, 73 ilde ise 10 yılın altında. Bu oran 2012’den itibaren 12 yıllık zorunlu eğitim adıyla atılan adımın aslında eğitimden kopuş adımları olduğunun da göstergesidir. 2024-2025 eğitim yılına ilkokuldan itibaren 1 milyon 463 bin 528 çocuğun okuldan koptuğu verileriyle başladık. 2024 verilerine göre Türkiye’de 15-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 24,9’u, yani her dört çocuktan biri çocuk emeği sömürüsü ile karşı karşıya. Kız çocuklarının okullaşma oranının yüzde 80 altına düştüğü il sayısı 11 ile (Ağrı, Bitlis, Şanlıurfa, Muş, Siirt, Mardin, Şırnak, Batman, Van, Diyarbakır, Hakkari) ulaşmış durumda. Aynı zamanda 7 ilde de yüzde 85 ve altı eşikte seyrediyor. Kız çocuklarının okuldan koptuğu her durumda ilk olası risk çocuk yaşta evliliklerin artışı. Ancak TÜİK tarafından paylaşılan 16-17 yaş grubu için resmi evlenme istatistiklerinin sınırlılığı sorunun geldiği boyutu görmemizin önünde bir engel. Örgün eğitim kurumlarından açıköğretime geçiş yapan öğrencilerin sayısı ise yüzde 30,3 arttı. Örgün eğitim hakkını kaybettiği için açıköğretim lisesine geçen öğrenci sayısı ise önceki yıla göre iki katına çıktı. Okuldan kopuşa ek olarak her kademede devamsızlık oranları da artıyor. Tüm kademelerde 20 gün ve üzeri devamsızlık yapan öğrenci oranları yükseldi. Özellikle ortaokul düzeyinde oran yüzde 14,8’den yüzde 23,7’ye çıkarak dikkat çekici bir artış gösterdi. Devamsızlık genel ortaöğretimde yüzde 18,5’e, imam hatip liselerinde yüzde 30’a, mesleki eğitimde yüzde 28,5’e yükseldi. Yoksulluğun derinleşmesiyle birlikte ilk kaybeden çocuklar oldu. 2024 verileriyle çocukların yüzde 30,4’ü maddi yoksunluk içinde. Çocukların yüzde 39,5’i ‘yoksulluk veya sosyal dışlanma riski’ altında ve bu oran Türkiye’yi Avrupa Birliği (AB) ülkeleri arasında bu riskin en yüksek olduğu ülke konumuna getiriyor. Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM), dört yeni okul modeli çocuk yaşta işçiliğin eğitim adıyla perdelendiği çocuk işçi merkezleri haline getirildi. Lise çağında olan her 10 öğrenciden 4’ü (yüzde 43) mesleki eğitim adıyla çocuk yaşta işçilikle karşı karşıya bırakıldı. 2002’de yüzde 17 olan lise çağı mesleki eğitim oranı 2025’te yüzde 43’e çıkarıldı. Meslek liselerinde staj adı altında, dört yeni okul modelinde, MESEM’lerde çalıştırılan çocuk sayısı yaklaşık 2 milyon.
Öğrenciler ve veliler için her eğitim yılı eğitim hakkı için mücadele yılı haline geldi. Öğretmenler için de her yıl öğretmenlik mesleğini yaşatmak için mücadele etme yılı artık.
***
Özel öğretim kurumlarında söz verilen hakları verilmeyen, taban maaş hakkı ellerinden alınan öğretmenler, mülakat mağduru öğretmenler, ataması yapılmayan öğretmenler, eğitim fakültelerine fiili kilit vurulmasının adı olan Milli Eğitim Akademisi’nde yoksullukla, barınma, ulaşım sorunuyla, mobbingle baş başa bırakılan öğretmenler, sözleşmeli çalıştırılarak ailelerinden uzakta güvencesiz, hak mağduriyetleri ile çalıştırılan öğretmenler, Öğretmenlik Meslek Kanunu (ÖMK) ile eşit işe eşit ücret, eşit haklar mağduriyeti yaşatılan öğretmenler, proje okul mağduriyeti yaşatılan öğretmenler… Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası’nın ve mülakat mağduru öğretmenlerin mücadelesi devam ediyor. Gözaltılara, baskılara rağmen öğretmenlik mesleğini yaşatmanın mücadelesini veriyorlar. Bu mücadelenin kazandığı gün umudun, vazgeçememenin kazandığı gün olacak.
Kaynak: BirGün
