Dünyayı “Anlam” Mı Yönetiyor?
Hayvanlar aleminin kralı aslan değil, insandır. Çünkü başka hiçbir hayvan anlam aramaz, hikaye yazmaz ve anlatamaz. İnsanı insan yapan ve Mâna aleminin sınırlarında gezmesini sağlayan sırrı bu yazıda anlatacağım.
Afrika’da bir kabile düşünün, fakir, cahil ve gelişmemiş. Bu kabileyi nasıl yönetip, ilerlemelerini ve kalkınmalarını sağlardınız?
Bazıları bilim ve teknoloji diyecek. Bilim ve Teknoloji tek başına medeniyet kuramaz. Einstein’ı o kabileye göndersek, E=mc²’nin o kabile için bir anlamı olmayacak, Einstein’ı yemeyi tercih edeceklerdir çünkü fizik, doğrudan karınlarını doyurmaz. Kendi gıdalarını üretmeleri için en kıdemli tarım mühendisini versek, ona güvenip, sabırla sonucu görmeyi beklemeyeceklerdir. Bilim ve teknoloji başarısız olmaya mahkum, çünkü insanları bir araya getirme gibi bir fonksiyonu yoktur.
Bazıları hayırseverlik diyecek. Gıdaları paraşütle gönderirsek ise hazıra alışacaklar ve kendilerine gıdayı verenlerin evcil hayvanına dönüşeceklerdir. Bir sokak kedisinin mamayla beslenince fare yakalamayı bırakması gibi onlarda özlerinden yani insan olmaktan uzaklaşacaktır.
Bazıları güç ile diyecek. Silahlarımızı gösterirsek korkup bizi tanrı gibi görecekler. Kul olacaklar; üretme ve mücadele etme motivasyonlarını kaybedeceklerdir.
Neyse ki cevabı bulmak için geçmişe bakmak yeterli. İnsanlık daha önce de kendilerinden daha az gelişmiş kabileleri kendilerine kattı ve kalkındırdı.
İşin sırrı Mâna ve hikayelerde gizlidir. Hz. Muhammed, çölde birbirleriyle sürekli savaşan ve hiç gelişme gösteremeyen bedevileri bir araya getirdi ve kalkındırdı. Onlara hayatları için anlam, bir “mâna” verdi.
Afrika’yı ve Amerika’yı keşfeden Avrupalılar da birşeyler denedi. Onları köle/kul yapmadan, öldürmeden kalkındırmanın tek yolu misyonerlerdi. Yani onların götürdüğü dinin kattığı anlam ve hikayelerdi.
Bu çağda, dinler pas geçilerekte bu sonuca ulaşılabiliyor. Bu yeni anlamı; Hümanizm ile veriyorlar. Hümanizm anlatısında, bütün insanlar eşittir, yaşamayı/öldürülmemeyi hak ediyorlardır ve insanların hisleri önemlidir.
Bilim ülke kuramaz, teknoloji medeniyet başlatamaz. Silahlar, arabalar, fabrikalar, para hiçbiri yapamaz. Bunu sadece anlam dolu hikayeler ve efsaneler yapabilir. Bu din olur, hümanizm olur, mit olur, milliyetçilik olur. İnsanları bir araya getirecek, anlamı ve manayı sağlayacak hikayeler gereklidir.
100 liranın bir değeri vardır, çünkü o paranın hikayesi ve anlamı vardır. Kapitalist dünyaya paradan çok, paranın arkasındaki hikayelere ve manaya dayanan güven hükmeder.
10 doların da Türkiye’de bir değerinin olmasının sebebi, hikayelerin ve anlamların iç içe geçmiş olmasıdır. Tarihin ingilizcesi “History” demektir. Tarihte “Story” yani bir hikaye vardır. Türkiye’yi bir araya getiren hikâye de ortak tarih anlatısıdır. O sebeple her ülke, kendi hikayesini yani tarihini ilkokuldan itibaren öğretir. Bayrakları ise bu hikayenin sembolüdür. Yani aynı mânayı veren bir görsel temsildir.
Peki kolektif düzeyde, toplumları bir araya getiren şey anlam ise, bireysel düzeyde anlam ne işimize yarar?
Aslında kolektif anlamın sebebi, insanın bireysel anlam arayışıdır. Bir topluluğa ait olmak kişinin hayatına anlam verebiliyor. Milliyetçi biri için hayatının anlamı Türk olmak olabilir, dindar biri için dini, vatansever biri için vatanı ve ülkesi. “Hayatımın anlamı nedir?” sorusunun cevabı bize anlatılan ve ilgimizi çeken hikayelerde saklı olabilir.
Peki ya gerçekte Hayatımızın anlamı nedir? Aslında bu soru en başından itibaren paradoks içeriyor.
“Hayat anlamdan önce var olur.”
Yani ilk hayata geldik, sonra anlam aramaya başladık. Bebekken ve çocukken hiç böyle sorular sormadık. Anlam bağımlısı hale sonradan getirildik. “Uyuşturucuların en güçlüsü : Anlam” adlı yazımda bundan detaylıca bahsettim. Fakat o yazıda bahsetmediğim bir şey var.
Uyuşturucuların en güçlüsü : Anlam
“Hikayelere maruz kalan birinin ‘Anlam bağımlısı’ olması kaçınılmazdır.”
Peki kendimizi yönetmek ve harekete geçmek için hikayelere ihtiyacımız var mı? Yoksa harekete geçmeyi, kendi hikayemizi yazmak mı sanıyoruz?
Okuduğunuz için teşekkür ederim.
https://medium.com/media/ebefe658966afd0a0c37632627a4de7b/href
Dünyayı “Anlam” Mı Yönetiyor? was originally published in Türkiye Yayını on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.
To read the full story from the source: Medium Türkiye Yayını
