Kırgızistan’da Cumhurbaşkanlığına bağlı Devlet Dili ve Dil Politikası Ulusal Komisyonu ile Ulusal Bilimler Akademisi Dilbilim Enstitüsü işbirliğiyle “Kırgız Dilinde Yazım Kuralları: Mevcut Durum ve Geliştirme Sorunları” başlıklı konferans düzenlendi.
86 YILDIR KÖKLÜ BİR DEĞİŞİME UĞRAMADI
Konferansta konuşan akademisyen Sırtbay Musayev, mevcut imla kurallarının 86 yıldır köklü bir değişime uğramadığını ve bu durumun yazı sisteminde çözülmemiş sorunlara yol açtığını belirtti.
Kaliteli bir imla yapısı için öncelikle alfabenin netleştirilmesi gerektiğini ifade eden Musayev, şu değerlendirmede bulundu:
‘MÜKEMMEL YAZI İÇİN MÜKEMMEL ALFABE GEREKİR’
“Mükemmel yazım için mükemmel bir alfabe gerekir. Sadece ‘E’ harfi için bile altı veya yedi kural var. 1939’dan beri Ruslaştırma yoğunlaştı, bu da ulusal değerleri ve en büyük etkiyle dili olumsuz etkiledi. Kiril alfabesini terk etmeden yazım kurallarını düzeltmek için güncel konuları gündeme getiriyoruz. Yarın ülkemiz Latin alfabesine geçmeye karar verirse zaten hazırız. Diğer Türk dilleri konuşan halklar alfabemizi model gösteriyor. Bunun nedeni, bilim insanlarımız İşenalı Arabayev ve Kasım Tınıstanov’un orijinal fonemlerimizi belirleyip 28 harf oluşturmalarıdır.”
Konferansa katılan diğer dilbilimciler de bu reform talebinin Kiril alfabesini tamamen terk etmek anlamına gelmediğini, amacın mevcut aksaklıkları düzeltmek olduğunu vurguladı.
Bu kapsamda Kırgızcada bulunmayan ve yalnızca Rusça kelimeler için kullanılan harflerin, dilin ses yapısını bozduğu ve yeni neslin özgün Kırgızca sesleri telaffuz etmesini zorlaştırdığı belirtiliyor.
Kırgızca, tarihte Arap ve Latin alfabelerini kullanmış olsa da 1940’tan bu yana resmi yazı dili olarak Kiril alfabesini kullanıyor.
Kırgız Kiril alfabesi 36 harften oluşurken, Rus alfabesinde bulunan harflere ek olarak Kırgızcanın özgün seslerini karşılayan üç özel harf yer alıyor.
Kaynak: Milliyet