AKP iktidarının çocuk işçiliğini meşrulaştırma merkezleri olan Mesleki Eğitim Merkezleri’nde (MESEM) hayattan koparılırken Milli Eğitim Bakanlığı’nca (MEB) çocuk işçiliği yaygınlaştırılmaya çalışıyor.
SOL Eğitim Çalışma Grubu’nun hazırladığı rapor ise ülkedeki çocuk işçiliğin durumuna dikkat çekiyor.
Rapora göre 2025 yılında en az 95 çocuk çalıştırıldıkları işyerlerinde iş cinayetlerinde yaşamını yitirdi. 2024-2025 eğitim öğretim yılı itibarıyla toplam 3 bin 954 meslek okulunda 1 milyon 536 bin 242 öğrencinin bulunduğuna dikkat çekilen raporda 408 MESEM’de, 420 bin çocuğun kayıtlı olduğu belirtildi.
Raporda en az 2 milyon çocuğun, çocuk emeği sömürüsü ile karşı karşıya bırakıldığı vurgulanırken Aralık 2025 itibarıyla 224 bin 346 işletmede 509 bin 85 çocuğun MESEM kapsamında çalıştırıldığı aktarıldı.
Rapora göre, 254 bin 60 mesleki ve teknik anadolu lisesi öğrencisinin ise 111 bin 578 işletmede mesleki eğitim adı altında çalıştırılıyor.
1,5 MİLYONA YAKIN ÖĞRENCİ ÖRGÜN EĞİTİMDE DEĞİL
Örgün eğitim dışındaki çocukların çocuk işçiliği riski ile karşı karşıya kaldığı vurgulanan rapora göre, 2024-2025 örgün eğitim verilerinde ülkede örgün eğitime devam etmeyen ancak yaygın eğitim kurumuna kayıtlı çocuk sağısı 666 bin 444. Buna göre, yaygın eğitimdeki öğrenciler dahil olmak üzere örgün eğitime kayıtlı olmayan çocuk sayısı ise 1 milyon 463 bin 528’e ulaştı.
Öğrencilerin devamsızlık oranlarındaki artışa da dikkat çekilen raporda, çocukların okula kayıt verilerinin okulda oldukları anlamına gelmediği vurgulandı. İlkokul, ortaokul ve lisede devamsızlığın arttığı vurgulanan raporda, “Özellikle 2024-2025 verilerine göre ortaokul düzeyinde oran yüzde 14,8’den yüzde 23,7’ye çıktı.
İlkokulda yüzde 11,6’dan yüzde 13,2’ye, genel ortaöğretimde yüzde 27’den yüzde 28,1’e, din öğretimi ortaöğretiminde ise yüzde 29,3’ten yüzde 32,1’e yükselen oranlar, devamsızlığın temel eğitimden ortaöğretime doğru arttığına işaret ediyor. Mesleki ve teknik ortaöğretimde ise bu oran yüzde 40,6” denildi.
ÇOCUK İŞÇİLİK ORTAOKUL SIRALARINDA
2024-2025 eğitim öğretim döneminde dört farklı ildeki dört mesleki ve teknik anadolu lisesi bünyesinde meslek ortaokulları açıldığı anımsatılan raporda, “Çocuklar, 7 ve 8. sınıflarda, sırasıyla haftada beş ve altı ders saati boyunca, atölye ve beceri gelişimi isimli uygulamalı dersler adıyla çalıştırılıyor” ifadeleri kullanıldı.
Raporda, “dört yeni okul modeli” ile meslek lisesi öğrencilerinin de MESEM koşullarında çalıştırılmasının önünün açıldığına dikkat çekildi.
Raporda şu ifadeler yer aldı: “Mesleki eğitim adıyla çocukların çalıştırıldığı yerlerde teftiş edilen işyerlerinin toplam işyerlerine oranı yalnızca binde 4’tür. Bu denli az bir teftiş oranına rağmen çocukların geçirdiği ‘iş kazaları’ artış oranı 2020-2023 yılları arasında yüzde 520 artmıştır.”
SOL Eğitim Çalışma Grubu’nun raporunda talepler de sıralandı. Bu talepler şu şekilde:
- Çocuk işçilik yasaklansın
- Özel okullar kamulaştırılsın
- MESEM, dört yeni okul modeli, meslek ortaokulu adıyla çocuk emeği sömürüsü uygulamaları sonlandırılsın.Okul türleri uygulamasına son verilsin
- Şirketlere, şirketleşmiş tarikatlara aktarılan teşviklere son verilsin. Bugüne kadar verilen tüm teşvikler, peşkeş çekilen kamu arazileri geri alınsın. Çocukların kamusal eğitim hakkı için kullanılsın
- Şirketlerle, şirketleşmiş tarikatlarla imzalanan tüm protokol ve iş birlikleri sonlandırılsın.
Kaynak: BirGün