ASLIHAN ALTAY KARATAŞ / ANKARA – İklim değişikliğinin etkisiyle artan kuraklık riski ve bazı büyükşehirlerde yaşanan su kısıtlamaları hükümeti harekete geçirdi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yer aldığı Su Komisyonu oluşturuldu. 14 Mart’ta Resmi Gazete’de yayımlanan Ulusal Su Planı doğrultusunda şekillendirildi. Plan, kısa vadede hızlı sonuç üretecek öncelikli müdahale alanlarına odaklanan 17 eylemden oluşuyor.
Milliyet’in ulaştığı bilgilere göre plandaki en kritik basamaklardan biri Su Kanunu’nun çıkarılması. Eylemler kısa, orta ve uzun vadeli stratejiler şeklinde kurgulanırken, vatandaşların suya kesintisiz ve güvenli erişimini garanti altına almak nihai hedef olarak belirlendi. Bazı bölgelerde dönemsel olarak yaşanabilen su kısıtlamaları ve kuraklık, baraj seviyelerindeki düşüş gibi durumlar ise önleyici bir yaklaşımla ele alındı.
Üç vadeli hedef
Kısa vadede öncelik, mevcut sistemin verimliliğinin artırılmasına, yani kayıp ve kaçakların azaltılmasına, mevcut altyapının iyileştirilmesine ve suyun daha etkin yönetilmesi ile hızlı ve somut kazanımlar elde edilmesine verildi. Orta vadede, su verimliliğini artıracak yapısal dönüşümler ön plana çıkarken, bu sürecin temel unsurlarını tarımsal sulama modernizasyonu, alternatif su kaynaklarının devreye alınması, atık su geri kazanımının yaygınlaştırılması ve suyun sektörler arası dengeli kullanımını sağlayan mekanizmalar oluşturacak. Uzun vadede ise iklim değişikliğine dayanıklı, havza bazlı ve veri temelli entegre bir su yönetim sistemi hedeflenirken, bu vizyonun temel unsurları dijital izleme altyapıları, erken uyarı sistemleri ve su-enerji-gıda-ekosistem ilişkisini birlikte ele alan bütüncül yaklaşımlar olacak. Mevcut su kaynaklarını doğru yönetmenin önemine dikkat çekilen planda, kentsel alanlarda kayıp ve kaçakların azaltılması, suyun sistem içinde etkin takibi ve altyapıların modernizasyonunun en kritik başlıklardan olduğu ifade edildi. Sürecin, içme suyu sistemlerinin sayısallaştırılması, izleme altyapısının güçlendirilmesi ve performansa dayalı finansman modelleri ile sistematik şekilde yönetileceği kaydedildi.
Alternatif kaynaklar
Planda, alternatif su kaynaklarının devreye alınması da öncelikli eylemler arasında yer alıyor. Özellikle arıtılmış atık suyun yeniden kullanımı, yağmur suyu hasadı ve suyun döngüsel kullanımını artıran uygulamalar, deniz suyu arıtımı üzerine pilot proje çalışmaları ile mevcut kaynaklar üzerindeki baskı azaltılacak. Kuraklık risk yönetimi ve iklim değişikliğine uyum çerçevesindeki çalışmalarla taşkın risk yönetiminin yapısı ve erken uyarı kapasitesi güçlendirilecek.
Tarımsal sulamada kademeli ödeme
‘Tarımda su verimliliği’ önceliği kapsamında, havza bazında asgari sulama randımanı hedefleri belirlenerek, sulamada hacim esaslı ödeme sistemine geçilecek. Kapalı sistem sulama alanlarında ön ödemeli sayaç uygulamalarına geçilerek, temel ihtiyaç için düşük, aşırı kullanım için yüksek tarifeye dayalı kademeli bir yapı benimsenecek. Havza bazlı ürün-su eşleştirmesi yapılarak, destekleme politikaları, su verimliliği ve uygun ürün deseni şartına bağlanacak. Ayrıca sulama birlikleri, kooperatifler ve halk sulamaları tek çatı altında toplanarak izleme, denetim ve yaptırım kapasitesinin güçlendirilmesi hedefleniyor. Diğer öncelikli alan ‘yeraltı su kaynaklarının korunması ve kontrol altına alınması’ konusunda ise ölçüm, izleme ve denetim mekanizmaları güçlendirilerek sürdürülebilir kullanım sağlanacak, tahsis süreçleri daha disiplinli bir yapıya kavuşturulacak.
Kaynak: Milliyet