Yapay zeka habere sızdı
“İşte haber metninizin özgün bir şekilde yeniden yazılmış hali”, “İstersen bu haberi daha resmi bir dille yazabilirim”, “Daha çarpıcı bir manşet istiyorum”, “İstersen bunu gazetecilik üslubuna uygun hale getirebilirim.”
Bunlar yapay zekanın yayınlanmış haberlerdeki izleri. Yapay zeka araçlarının kalıplarını araştırdığımızda, son üç yılda yayınlanmış 26 haber tespit ettik.
Yapay zeka araçları, her geçen gün daha fazla haber merkezinde, daha yoğun kullanılıyor. Ancak bu kullanım yeterli editoryal denetimden geçmeyince yapay zeka haberin yalnızca hazırlanmasına yardımcı olmakla kalmıyor. Aynı zamanda metinde kendinden izler de bırakıyor.
Tıpkı “Tabii, işte haber metni”, “İstersen bu haberi daha çarpıcı bir başlıkla yeniden düzenleyebilirim”, “Şunu yapmamı da ister misin?” gibi ifadeler haber metninin içinde “unutuluyor.”
Birleşik Krallık merkezli Press Gazette’nin araştırmasına göre, Guardian’dan The New York Times’a, Sydney Morning Herald’dan Politiken’e kadar altı farklı ülkeden 34 yayımcı, son üç yılda en az 103 farklı haber ve makalede bu hatayı yaptı.
26 HABERİN 21’İ YEREL BASINDAN
Peki bu durum Türkiye’de nasıl?
Türkiye yayın yapan haber sitelerinde yaptığımız taramaya göre; Haziran 2023 ile Temmuz 2026 arasında ulusal ve yerel haber sitelerinde yayımlanan en az 26 haberde yapay zeka araçlarından kaldığı açıkça anlaşılan ifadeler tespit ettik.
26 haberin 21’i yerel, beşi ise ulusal yayımcılara ait.
Bu haberlerin bazılarında yalnızca yapay zeka aracının sunduğu öneriler, bazılarında ise gazetecinin yapay zeka aracına verdiği komutlar; aracın sunduğu alternatif başlıklar, yazdığı giriş bölümleri ile sosyal medya metinleri ve hazırladığı SEO önerileri yer aldı:
“Tabii, işte haber metninizin özgür bir şekilde yeniden yazılmış hali.”
“Tabi, işte haber için kısa bir giriş metni.”
“İstersen bu haberi daha resmi ya da daha duygusal bir dille yazabilirim. Nasıl istersin”
“İstersen bunu daha akıcı ve biraz daha uzun, gazetecilik üslubuna uygun hale getirip yayınlamaya hazır hale getirebilirim.”
“İstersen bu haberi daha sert manşetli olarak da yeniden hazırlayabilirim.”
Hatta Amasya yerel gazetelerinden 05.com.tr’nin bir haberinde olduğu gibi yapay zeka aracıyla farklı bir konu hakkında yapılan bütün bir soru-cevap zincirinin yayımlandığı haberler dahi var.
Yapay zeka izi taşıyan haber sayısının yıllara göre dağılımı ise belirgin bir artışa işaret ediyor. Zira 2023’te iki, 2024’te dört, 2025’te de 12 haber tespit edildi. 2026’da ise yılın henüz yarısında olmamıza rağmen, yapay zeka imzası olan sekiz haber yayımlanmış durumda.
SADECE İKİ HABER DÜZELTİLDİ
Bu yapay zeka izleri, tespit ettiğimiz haberlerin 24’ünde hâlâ duruyor. Yalnızca iki haber sonradan düzeltildi.
Bunlardan ilki, Takvim Gazetesi’nin 9 Haziran 2023’te yayımladığı, oyuncu Rüzgar Erkoçlar hakkındaki haber.
Erkoçlar’ın o dönemki yeni mesleğinin anlatıldığı haberin spotunda “…Rüzgar Erkoçlar’ın yeni mesleği hakkında kesin bilgilere sahip değilim, çünkü son bilgilerim 2021 yılına kadar uzanıyor ve bilgi güncellemesi yapamıyorum. Ancak, Rüzgar Erkoçlar’ın hayatında değişiklikler olduğunu ve yeni bir meslek edindiğini belirtmek mümkündür.” ifadesi unutuldu.
Haberdeki bu hata ancak iki gün sonra fark edildi ve söz konusu ifade spottan kaldırıldı. Aynı zamanda haberin başlığı ve kapak görseli de değiştirildi.
İkinci haber ise Yeni Şafak’ın 2 Ekim 2025’te yayımladığı “Şener Üşümezsoy’dan Marmara’daki depreme ilk yorum: ’23 Nisan’daki depremin yarısı oldu” başlıklı haberi.
Prof. Dr. Üşümezsoy’un görüşlerinin paylaşıldığı haberin gövdesinde “Bu haberi istersen daha korkutucu, uyarı odaklı ya da daha bilgilendirici, sakin bir tonda da yeniden düzenleyebilirim. Hangisini istersin?” sorusu yer aldı.
Gazetenin editörleri, haber yayımlandıktan 20 dakika sonra hatayı fark etti ve cümleyi haberden kaldırdı.
En fazla sayıda haberi yapay zeka kalıntısı barındıran yayımcı ise üç haberle Sakarya Yenigün Gazetesi. Sakarya Yenigün’ü, iki haberle, Trabzon yerelinde yayım yapan Kuzey Ekspres gazetesi izliyor.
Tüm bu örnekler metnin üretilmesi, yeniden yazılması veya düzenlenmesi aşamalarından en az birinde yapay zekanın kullanıldığını ve ortaya çıkan içeriğin editoryal kontrolden geçirilmeden yayımlandığını gösteriyor.
Peki haber yazarken yapay zeka kullanılmalı mı? Kullanılmalıysa ne şekilde? Haberde unutulan yapay zeka izlerinin nedeni ne? Dikkatsizlik mi, özensizlik mi, yoksa ekonomi kaynaklı hayatta kalma çabası mı?
“AZ PERSONELLE ÇOK İŞ YAPMAYA ÇALIŞMANIN YANSIMASI”
Akademisyen ve gazeteci Can Ertuna, haber metnini yapay zekâya yazdırmanın sorunlu bir kullanım biçimi olmadığını söyledi. Yapay zekanın kontrollü şekilde, bir editör gözetiminde kullanılabileceğini kaydeden Ertuna, buradaki örnekler için ise “Türkiye’deki tık avcılığı odaklı ‘kopyala-yapıştır’ gazeteciliğin bir uzantısı” yorumunu yaptı.
Ertuna, şöyle devam etti:
“Sayfa trafiğini artırmak ve bunun üzerinden reklam ve ilan geliri elde etmek için kurulan siteler ya da ekonomik darboğazda olup bu tarzda içeriklerle ilgi ekonomisi içinde var olabilmeye çalışan sitelerde yapay zeka araçlarının niteliği düşük bir haberciliği desteklemek için devreye sokulduğunu görüyoruz. Bu tercihler az personelle çok iş yapma, nitelikten çok niceliğe önem verme gibi editoryal kararların bir yansıması.”
T24 Genel Yayın Koordinatörü Gökçer Tahincioğlu da haber merkezlerindeki küçülmelerin bu tabloda etkili olduğunu söyledi. Haber merkezinde mantığın “sürekli filtreleme” üzerine kurulu olduğunu belirten Tahincioğlu, “Bu da haberin birden fazla kişi tarafından kontrolüyle mümkün. Artık haber merkezleri iyiden iyiye küçüldüğü, bazı yayın organlarında neredeyse bir haber merkezinden söz edilemediği için de bu tablo meydana geliyor” dedi.
Haber metinlerindeki bu izlerin bir hata mı yoksa görmezden gelme mi olduğunu tartışmak gerektiğini belirten Tahicioğlu “‘kes-yapıştır, bunu da hızlı biçimde yap’ gibi bir sığlığa sıkıştırıldığı için bu tablonun daha da sıkıntılı bir hale dönüşeceğini düşünüyorum” ifadelerini kullandı.
The post Yapay zeka habere sızdı appeared first on Journo.
To read the full story from the source: Journo
