Dış Haberler
Savaşlar, siyasi gerilimler ve enerji güvenliğine yönelik endişelerle jeopolitik hesapların odak noktası haline gelen Doğu Akdeniz’de enerji ve askeri işbirlikleri yeni bir aşamaya geçiyor.
Güney Kıbrıs, İsrail, Yunanistan ve ABD, Doğu Akdeniz Enerji Merkezi kurulması için anlaştı. ABD’nin Houston kentinde yapılan 3+1 Doğu Akdeniz Enerji Diyaloğu Dışişleri Bakanları toplantısında taraflar, enerji işbirliği için ortak bir yol haritası geliştirme konusunda iyi niyet bildirisi imzaladı.
Bildirgeye Güney Kıbrıs Enerji Bakanı Michalis Damianos, Yunanistan Enerji Bakanı Stavros Papastavrou, İsrail’in ABD Büyükelçisi Yechiel Leiter ve ABD Enerji Bakanı Chris Wright imza attı.
Dört ülkenin önümüzdeki aylarda enerji güvenliği, açık deniz doğal gaz geliştirme, altyapı, inovasyon ve araştırma alanlarında hedef ve eylemleri belirleyecek bir yol haritası hazırlamak üzere bir dizi çalışma grubu toplantısına başlayacağı aktarıldı.
Toplantıda konuşan Güney Kıbrıs Enerji Bakanı Michalis Damianos, “ülkelerin daha güvenli ve güvenilir enerji kaynakları aradığı bir dönemde dört ülke arasındaki işbirliğinin daha önemli hale geldiğini” söyledi.
DEVASA REZERVLER
Chevron, Shell, ExxonMobil ve Total Energies gibi Amerikan ve Avrupalı enerji devleri Kıbrıs’ın münhasır ekonomik bölgesinde yıllardır doğalgaz arama çalışmaları yürütüyordu. 2011’den bu yana, toplamda yaklaşık 20 trilyon metreküp gaz rezervi bulunan Aphrodite, Kronos, Zeus, Calypso, Glafkos ve Pegasos olmak üzere altı doğalgaz sahası keşfedildi.
Damianos, bu rezervlerin geliştirilmesiyle ilgili planların ilerletilmesine yönelik adımları vurguladı.
Enerji güvenliğinin “artık sadece yakıtı bulmaktan ibaret olmadığına” dikkat çeken Damianos, “Modern tehditler arasında siber saldırılar, sabotaj ve diğer hibrit riskler yer alıyor. Bu durum, ülkelerin kritik altyapıyı korumak için birlikte çalışmasını gerektiriyor” dedi.
Uluslararası enerji devlerinin faaliyetleri, hükümet tarafından Kıbrıs’ın enerji potansiyeline ve bölgedeki güvenilir bir ortak rolüne duyulan güvenin bir işareti olarak nitelendiriliyordu. Hükümet Sözcüsü Konstantinos Letymbiotis, bakanlar toplantısında alınan kararın “siyasi ve jeostratejik” öneme sahip bir gelişme olduğunu söyledi.
ABD PLANININ MERKEZİNDE
ABD’nin Çin’in “Kuşak ve Yol” projesinin önünü kesmek için Hindistan’ı Avrupa’ya bağlayan Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) projesini ortaya atmıştı. Doğu Akdeniz’i merkezine alan bu plan, demir yolları ve deniz bağlantıları ile Asya, Ortadoğu ve Avrupa’yı bağlayan bir ticaret rotası oluşturmanın yanı sıra bölgedeki kritik ticaret noktalarını ABD ve müttefiklerinin jeopolitik yörüngesinde tutmayı amaçlıyor. Plan, bölge ülkelerinin İsrail’le ekonomik ve diplomatik yakınlaşmasını amaçlayan Abraham Anlaşmaları’nı güçlendirme hedefi taşıyor.
BÖLGEYE ASKERİ YIĞINAK
İran Savaşı’nın başlamasının ardından adanın güneyinin büyük ölçekli operasyonlara hazır olmasını isteyen Washington, Güney Kıbrıs’ta yer alan bir hava ve bir deniz üssünün modernizasyonu için de harekete geçmişti.
ABD ve İsrail’in İran’a saldırısıyla başlayan saldırılarda Kıbrıs’taki İngiliz RAF askeri üssünün hedef olmasının ardından başta Yunanistan, İngiltere ve Fransa olmak üzere birçok NATO ülkesi, bölgedeki askeri mevcudiyetini artırmıştı.
İTTİFAK DERİNLEŞİYOR
Bölgedeki üç ülke Güney Kıbrıs, Yunanistan, İsrail ve ABD arasındaki Doğu Akdeniz’de enerji güvenliği ve askeri işbirliğine yönelik “3+1” formatı, ilk olarak 2019’da hayata geçirilmişti.
Mart ayında Mısır ile Güney Kıbrıs, Kahire’de düzenlenen enerji konferansı kapsamında doğalgaz sahalarının geliştirilmesini, enerji alanında işbirliğini ve entegrasyonu öngören çerçeve anlaşması imzalamıştı. Bu şekilde Başta Afrodit ve Kronos sahalarındaki doğalgazın Mısır’da işlenerek Avrupa pazarlarına ihraç edilmesi hedefleniyor.
QatarEnergy ve ExxonMobil ise mayısta Kıbrıs açıklarındaki gazın Mısır’ın Avrupa’ya ihracata yönelik LNG tesislerine taşınması için Kahire ile anlaşmaya imza atmıştı.
Kıbrıs, Yunanistan ve İsrail, 2010’ların başından bu yana Doğu Akdeniz’de enerji, güvenlik ve askeri işbirliği ittifakına yönelik adımlar atıyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Yunanistan Başbakanı Kiriakos Miçotakis ve Güney Kıbrıs Başbakanı Nikos Hristodulidis, Aralık 2025’te Kudüs’te üçlü ittifakın sınırlarını genişletme kararı, bu yakınlaşmanın son aylarda ete kemiğe büründüğünü göstermişti.
Liderlerin temaslarının ardından Güney Kıbrıs’ta masaya oturan askeri yetkililer, savunma, istihbarat paylaşımı ve deniz güvenliği alanlarında ortak askeri tatbikatlar ve askeri kapasite artırımını öngören ortak eylem planlarına imza atmıştı.
∗∗∗
ANKARA’NIN ‘HASSASİYETİ’
Ankara’nın bölgedeki deniz yetki alanları ve Mavi Vatan doktrini konusundaki hassasiyetleri ile doğrudan kesişen bu yakınlaşma ise Türkiye’yle gerilimi tırmandırıyor. Kudüs’teki zirvede Türkiye’ye gönderme yaparak kendilerini savunmaya hazır olduklarını belirten Netanyahu, “Kimse kararlılığımızı test etmesin” demişti. Nisan ayında Antalya Diplomasi Forumu’nda konuşan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “İsrail’in bölgede Müslüman karşıtı bir ittifak kurduğunu” belirterek “İsrail, Güney Kıbrıs ve Yunanistan’ın somut askeri yapılanmalar içine girdiğini ve bunun görmezden gelinemeyeceğini” söylemişti. Öte yandan Fidan konuşmasında, ittifakın “+1” üyesi ABD’ye değinmemişti.
Kaynak: BirGün