Bilim insanları, yaklaşık 20 yıldır uzayın derinliklerinden her 1,4 saatte bir gelen gizemli radyo sinyallerinin kaynağını belirlediklerini açıkladı.

Araştırmaya göre sinyaller, bir yıldızın diğerini adeta ‘yiyerek’ enerji çektiği sıra dışı bir yıldız sisteminden kaynaklanıyor.

2005 yılında keşfedilen ve ‘uzun periyotlu radyo geçicileri’ olarak adlandırılan bu sinyaller, gökbilimcilerin uzun yıllardır çözemediği kozmik gizemlerden biri olarak görülüyordu.

Uzaydaki çoğu radyo sinyali yalnızca birkaç milisaniye veya saniye sürerken, bu sinyallerin dakikalarca hatta bir saate yakın süre boyunca devam edebildiği belirtildi.

Araştırmacılar, sinyallerin kaynağının Dünya’dan yaklaşık 11 katrilyon mil uzaklıkta bulunan ASKAP J1745-5051 adlı yıldız sistemi olduğunu belirledi.

‘VAMPİR YILDIZLAR’

Sistem, yaşam döngüsünün sonuna ulaşmış yoğun bir beyaz cüce ile küçük ve sönük bir kırmızı cüceden oluşuyor. Bilim insanları, beyaz cücenin komşu yıldızdan sürekli madde çekmesi nedeniyle sistemi ‘vampir yıldız’ olarak tanımlıyor.

NOVA PATLAMASI RADYO SİNYALLERİNİ OLUŞTURUYOR

Uluslararası araştırma ekibinin Nature Astronomy dergisinde yayımlanan çalışmasına göre, kırmızı cüceden çekilen maddenin büyük bölümü beyaz cücenin yüzeyinde birikiyor. Bu birikim zamanla nova patlamalarına yol açıyor ve söz konusu radyo sinyallerini üretiyor.

Araştırmanın başyazarı ve Sidney Üniversitesi Fizik Okulu doktora öğrencisi Kovi Rose, keşfin önemine dikkat çekerek, ‘İlk kez bu sinyallerin kaynağını kesin olarak belirledik. Kaynağın, eş yıldızından madde çeken bir beyaz cüce olduğunu doğruladık’ dedi.

Rose, uzun periyotlu radyo geçicilerinin yıllardır astronomları şaşırttığını belirterek, şimdiye kadar yalnızca yaklaşık bir düzine örneğinin tespit edildiğini söyledi.

X-IŞINLARI DA YAYIYOR

Araştırmacılar, beyaz cücenin kırmızı cüceden çektiği maddenin milyonlarca dereceye kadar ısındığını ve bu süreçte güçlü X-ışınları yaydığını belirledi.

Gözlemler, Avustralya’daki ASKAP radyo teleskobu tarafından gerçekleştirildi.

Bilim insanlarına göre radyo sinyalleri ise iki yıldızın manyetik alanlarının etkileşiminden kaynaklanıyor. Sistemdeki yıldızlar birbirlerinin etrafında 1,4 saatte bir eliptik yörüngede dönüyor. Yıldızlar birbirine yaklaştığında manyetik alanları çarpışıyor ve yüzeylerinden parçacıklar koparıyor.

Bu parçacıklar yüksek hızlarda dönerek ‘senkrotron radyasyonu’ olarak bilinen radyo dalgalarını üretiyor.

TÜM GİZEMİ AÇIKLAMIYOR OLABİLİR

Araştırmada yer almayan astronom Alfredo Carpineti ise bulguların heyecan verici olduğunu ancak tüm uzun periyotlu radyo sinyallerinin aynı kaynaktan geldiğinin henüz söylenemeyeceğini ifade etti.

Carpineti, ‘Evrende hala gizemini koruyan çok sayıda radyo olayı bulunuyor. Bir sinyali kaynağıyla ilişkilendirmek, nasıl üretildiğini anlamanın en kritik adımıdır. Bu sistemde X-ışınlarının da tespit edilmesi keşfi daha da ilginç hale getiriyor’ değerlendirmesinde bulundu.

‘YILDIZLARIN ROSETTA TAŞI’

Araştırma ekibi, keşfi gelecekte yapılacak çalışmalar açısından ‘yıldızların Rosetta Taşı’ olarak nitelendirdi.

Antik Mısır yazıtlarının çözülmesini sağlayan Rosetta Taşı’na atıfta bulunan Rose, bu keşfin farklı uzun periyotlu radyo sinyali türlerini sınıflandırmaya yardımcı olabileceğini söyledi.

Bilim insanları şimdi sistemi radyo, optik ve X-ışını teleskoplarıyla izlemeyi sürdürerek söz konusu sinyallerin oluşum mekanizmasını daha ayrıntılı biçimde incelemeyi hedefliyor.

Rose, “Her yeni keşif büyük resmin biraz daha netleşmesini sağlıyor. Bu yeni kozmik olay sınıfını anlamanın henüz başlangıç aşamasındayız” dedi.

Kaynak: Milliyet