Neslihan Keskin – Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) Türk Medeni Kanunu’nda yer alan yoksulluk nafakasındaki “süresiz” ibaresini iptal etmesi, mevcut nafaka kararlarının ve devam eden davaların nasıl etkileneceği sorusunu gündeme taşıdı. Hukukçular, iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihe kadar mevcut düzenlemenin uygulanmaya devam edeceğini belirtiyor.
‘Süresiz’ gibi karar verecek
İstanbul Barosu avukatlarından Dilek Yüksel,yoksulluk nafakasının, evlilik birliği içinde eşler arasında geçerli olan bakım ve yardım yükümlülüğünün belirli ölçüde devamı niteliğinde olduğunu söyledi.Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesindeki “süresiz”ibaresinin AYM tarafından iptal edilmesi sonrası uygulamaya ilişkin Milliyet’e açıklama yaptı:
“İptal kararından önce de belirli şartların gerçekleşmesi halinde nafaka yükümlüsü tarafından yoksulluk nafakasının kaldırılması talep edilebilmekteydi. Nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin vefatıyla kendiliğinden sona erer.
Nafaka alan kişinin evliymiş gibi başka biriyle birlikte yaşadığının, haysiyetsiz hayat sürdüğünün, yoksulluğunun ortadan kalktığının ya da sosyal ve ekonomik durumunda önemli değişiklikler meydana geldiğinin delillerle ispat edilmesi halinde mahkeme kararıyla nafaka kaldırılabilir.
Yeni davalar açılabilir
AYM iptal kararının yürürlüğe giriş tarihini 9 ay ertelemiştir. Bu süre içerisinde açılacak davalarda mevcut yasal düzenleme uygulanmaya devam edecek ve mahkemeler süresiz ibaresi yürürlükteymiş gibi karar verebilecektir.İptal kararından önce bağlanmış yoksulluk nafakaları bakımından ise AYM kararı gerekçe gösterilerek nafakanın kaldırılması veya uyarlanması talepli yeni davalar açılabilecek.
Mahkemeler kazanılmış hak ilkesini dikkate alarak bu davaları reddedebileceği gibi, yeni hukuki durum çerçevesinde uyarlama yapılmasına da karar verebilir. Ayrıca yasama organı tarafından bu geçiş sürecine ilişkin özel bir düzenleme yapılması da mümkündür.”
Kesinleşmişleri etkilemez
Avukat Mert Yalçın da kamuoyunda “süresiz” ifadesinin çoğu zaman yanlış yorumlandığını, bu kavramın nafakanın mutlaka ömür boyu ödeneceği anlamına gelmediğini vurguladı. AYM kararlarının geriye yürümediğini hatırlatan Yalçın, iptal kararından önce kesinleşen nafaka hükümlerinin bu değişiklikten etkilenmeyeceğini belirtti.
Devam eden davalarda iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihten sonra yeni hukuki durumun uygulanacağını söyledi. Yalçın şöyle devam etti: “Eğer yasama organı tarafından yeni bir düzenleme yapılmazsa mahkemeler iptal edilen hükmü yok sayarak karar verecek.”
En çok kimler etkilenir?
AYM’nin gerekçeli kararını açıklamadığı için yeni sistemin nasıl şekilleneceği de kesinlik kazanmadı. Ancak Avukat Yalçın, birkaç modelin öne çıkabileceğini belirtti. En güçlü ihtimal olarak nafaka süresi evliliğin uzunluğuna göre belirlenecek.
İkiyıllık evliliklerde 1-2 yıl, 10 yıllık evliliklerde 5-10 yıl, 10 yıldan uzun süren evliliklerde ise daha uzun süreli nafaka uygulaması gündeme gelebilir. Yalçın, yeni düzenlemenin herkese aynı şekilde uygulanmasının hakkaniyete aykırı sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.
Örneğin 25-30 yıl evli kalmış, hiç çalışmamış ve ileri yaşı nedeniyle çalışma imkânı bulunmayan bir kişinin durumuyla 1-2 yıllık evlilik sonrası boşanan çiftin durumunun aynı olmayacağını ifade etti. Mevcut sistemde uzun yıllar evli kalmış, çalışmamış eş lehine yüksek ve süresiz nafaka kararı verilebildiğini hatırlatan Yalçın, yeni sistemde bu tür durumlarda da uzun süreli nafaka uygulamasının gündeme gelebileceğini söyledi.
Kısa süreli evliliklerde nafaka süresinin kısa tutulabileceği veya hiç nafaka bağlanmayabileceği de değerlendiriliyor. Yalçın’a göre erteleme süresi sonunda Meclis’in düzenleme yapmaması halinde oluşacak yeni hukuki çerçeveye göre kararlar verilecek.
Kaynak: Milliyet