Mehmet TORUN*

Başta bölgemiz olmak üzere dünya yeniden şekillendirilmekte. Bu dönüşüm, ilerici güçlerin zayıf olduğu bir dönemde emperyalist güçler tarafından hayata geçirilmekte. Yaşanan olumsuz değişimden ülkemiz de direkt etkilenmekte. Siyasi ve iktisadi olarak ülkemizin bugününü ve yarınlarını da etkileyecek olan yapısal dönüşüm ilmik ilmik örülmekte. Demokrasinin bu ülke halkına fazla görüldüğü, onunla gelen insani nimetlerden faydalanmak yerine tek adam rejiminin lâyık görüldüğü bir sistemin son taşları döşenmeye çalışılmakta.

Sömürge valisi konumundaki Tom Barrack bunu açık açık dile getirdi: bizim gibi ülkelerde müşfik monarşilerin, güçlü liderliklerin uygun olduğunu söyledi ve bu söyleme iktidar kanadından hiçbir tepki gelmedi. Bugün ana muhalefet partisine yönelik saldırıları bu çerçevede değerlendirmek gerek.  Yaşananları rejim değişikliği yerine sadece bir partiye yönelik hareket olarak değerlendirmek büyük fotoğrafın görülememesi demek.

İktisadi alanda ise yine aynı güçler, Türkiye’yi enerji koridoru ve maden bölgesi olarak belirledi. Bölgedeki zengin fosil yakıtları merkez ülkelere aktarmak ve sanayilerine ucuz hammadde temini için madenlere erişmekti amaç. Bu durumu iktidar çevresi övünerek anlatsalar da yeni teknolojilerde kullanılan madenler başta olmak üzere ucuz hammadde deposu olarak görülen ülkemiz çokuluslu şirketlerin saldırısına uygun duruma getirildi.

Enerji, kimya, metal ve madencilik sektörlerinde küresel çapta danışmanlık hizmeti sunan İngiltere merkezli Wood Mackenzie isimli bir şirket, maden rezervlerinin gösterildiği “süper bölge” haritası yayınladı. Bu haritada; Afrika, Güney Asya ve Türkiye yer almakta. Yeni teknolojinin ihtiyacı olan kobalt, nikel, bor, grafit, bakır, lityum, krom gibi madenlerin miktarları ve kullanım oranları gösterilmekte. Çok uluslu şirketlere yatırım yapabilecekleri coğrafyalar için yol haritası belirlenmekte.

Yakın dönemde Enerji Bakanlığı, ‘Yabancı Yatırımcılar İçin Maden Yatırım Rehberi’ hazırladı. Rehbere göre; kamu kurumu olan Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü’nün (MTA) uzun çalışmalar sonucu bulduğu madenler tek tek belirtilerek ucuz işgücü, vergi muafiyeti, bürokratik kolaylıklar vb. gibi ayrıcalıklarla yabancı sermaye ülkemize davet edilmekte. Aynı rehbere göre, çok uluslu şirketler daha keşfedilmemiş onlarca maden var denilerek özendirilmekte.

Bunlarla beraber Sarayın “acele kamulaştırma” yetkisiyle köylünün yüzyıllardır sahip olduğu tapulu arazilerine hızla el konulmakta. Bir sabah uyandığında maden sahası ilan edilen arazisine giremeyen köylüler, aynı zamanda mülksüzleştirilmekte, göçe zorlanmakta.

Ruhsat hukukuna göre çalışan madencilik sektöründe yandaş şirketler öncelikli olarak ülkenin her yerinde ruhsat dağıtılmakta. Madenlerin plansız olarak bir an önce üretilip paraya çevrilme anlayışıyla doğa çok ciddi zarar görmekte. Kamu denetiminin de gevşetildiği bu ortamda yıkımlar daha fazla olmakta, geri dönülemez bir şekilde çevre talanı gerçekleştirilmekte.

Kâr öncelikli iş yaşamında, işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemleri maliyet kalemi sayılarak göz ardı edilmekte, bunun sonucunda iş cinayetleri artmakta. Hesap sorulmaması sonucu caydırıcılık sağlanamamakta ve ölümler devam etmekte.

Maden emekçileri ve diğer sektör çalışanları bırakın yeni haklar elde etmeyi hak ettikleri ücretlerini dahi alamamakta, maaşlarını alabilmek için yollara düşmekte, gözaltına alınıp darp edilmekte. Örgütlenme özgürlüğü yok sayılarak sendikalaşmanın önüne ciddi engeller konulmakta, sendika başkanları hak aradıkları için tutuklanmakta.

Yaşam alanlarını, topraklarını, suyunu kaybeden yöre halkları direnişe geçerek en doğal haklarını korumak için mücadele etmekteler. Akbelen’den Varto’ya, Dersim’den Tirebolu’ya, Gümüşhacıköy’den Arhavi’ye, Kazdağlarından Eskişehir’e ülkenin pek çok yerinden seslerini yükseltmekteler. Kolluk güçleriyle sık sık karşı karşıya getirilen köylüler tutuklanmakta, baskıya maruz kalmaktalar. Bunun tam adı sömürge madenciliğidir. Faydası yabancı ve yerli şirketlere, bedeli halka ödetilen bir sistem.

Tüm bu gelişmeler alt alta konulduğunda ülkemizde kurulmak istenen rejimin fotoğrafını net olarak görmek mümkün. Sermayenin tüm taleplerinin yerine getirildiği, her alanda sömürünün yasallaştırıldığı, hak, hukuk ve demokrasinin olmadığı, en küçük muhalefetin bile istenmediği, emeğin haklarının aranamadığı bir ülke istenmekte.

Demokrasiye sahip çıkmanın vazgeçilmez olduğu bilinciyle, evrensel hukuk normlarının uygulandığı, emeğin saygı gördüğü bir ülkede özgürce yaşamak herkesin hakkı. Bütün bu olumsuz durumlara, haksızlıklara karşı durmanın tek yolu ise birleşik örgütlü mücadeleden geçmekte.

*Maden Mühendisi

Kaynak: BirGün