Ekonomi Servisi
TÜİK’İN enflasyon verileri ile ekonomi yönetiminin açıklamaları birbirini tutmuyor. Dün açıklanan mayıs ayı enflasyon verilerini yorumlayan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in övdüğü her kalem, fiyatlarda devasa artışla emeğiyle geçinen milyonların cebinden çalıyor. TÜİK’in güvenilir olmayan enflasyon hesaplaması ile Bakan Şimşek birbirine uymuyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), mayıs ayı enflasyon rakamlarını duyurdu. Buna göre mayıs ayı enflasyon oranı aylık yüzde 1,71 olarak açıklandı. Yıllık enflasyon yüzde 32,6 olarak ölçüldü. Nisan ayında aylık enflasyon oranı yüzde 4,18 olarak ölçülmüştü. TÜİK’te başkanlık görevine AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Mehmet Arabacı’nın atanmasının ardından açıklanan ilk verideki fark dikkati çekti.
ŞİMŞEK’İN SÖZLERİ TÜİK’E UYMADI
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, güvenilir olmamakla eleştirilen TÜİK verilerine ilişkin sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Eğitimde kural bazlı fiyatlama ve kira enflasyonundaki düşüş ile yıllık hizmetler enflasyonu geçtiğimiz senenin aynı dönemine göre 10,1 puan iyileşerek yüzde 41,1 oldu. Jeopolitik riskler ve energy fiyatlarındaki oynaklık enflasyon görünümü üzerinde baskı oluşturmaya devam etse de attığımız adımlarla bu etkileri sınırladık. Kalıcı fiyat istikrarı hedefimiz doğrultusunda politikalarımızı sürdüreceğiz” ifadelerine yer verdi.
Şimşek’in mesajının aksine eğitim zam şampiyonu, konut enflasyonu en çok besleyen harcamalardan oldu. Bakan Şimşek’in ‘iyileşme’ dediğini, veriler yalanladı. Saray rejimi tarafından Şimşek’in bakanlık görevine atandığı Mayıs 2023’te enflasyon oranı yıllık yüzde 39,59 seviyesindeydi. Mayıs ayında açıklanan yüzde 32,61’lik enflasyonun 8,6 puanı gıdadan, 6,07’si konuttan, 5,63’ü puana yakını da ulaştırmadan geldi. 3 ana harcama grubu enflasyona 20,3 puan katkı yaptı. Şimşek’in ‘kirada işler yolunda, eğitimde düzenleme’ iddialarına rağmen yıllık fiyatı en çok artan harcama grubu yüzde 50,06 ile eğitim, ardından da yüzde 45,59 ile konut grubu oldu.
Gıda enflasyonu yüzde 34,86, ulaştırma yüzde 34,29 oldu. Fiyatı en az artan harcama grubu yıllık yüzde 14,08 ile giyim ve ayakkabı oldu. Buna rağmen bu grup aylık yüzde 11,29 enflasyon ile bir ayda en çok artış kaydeden grup oldu.
ÜCRETLER BEŞ AYDA BİNLERCE LİRA ERİDİ
Şimşek’in iddialarına rağmen ülke enflasyonda OECD birincisi konumunu koruyor. Ülke enflasyon bataklığından Şimşekli yıllarda çıkamazken en büyük kaybı emeğiyle geçinenler yaşıyor. DİSK’e göre asgari ücret mayıs ayında 4 bin 663 TL, en düşük emekli aylığı 3 bin 322 TL kayıp yaşadı. Enflasyonun açıklanmasıyla SGK ve BAĞ-KUR emeklileri ile kamu emekçi ve emeklilerinin 5 aylık farkı şekillenmeye başladı. SGK ve BAĞ-KUR emeklisi için 5 aylık fark yüzde 16,61 olurken kamu emekçi ve emeklilerinin 5 aylık zam oranı yüzde 12,40 oldu. Ücret zamları, gelecek ay haziran ayı enflasyon oranının açıklanmasıyla birlikte netleşecek. Eriyen asgari ücret için ara zam konuşulmazken emekli aylıkları da sefalet seviyesinde seyretmeye devam edecek.
∗∗∗
GIDA FİYATLARI DÜNYADA GERİLİYOR
Türkiye’nin aksine dünyada gıda fiyatları gerileme eğiliminde. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), küresel gıda fiyatlarının, bitkisel yağ fiyatlarındaki düşüşün tahıl ve şeker fiyatlarındaki artışı dengelemesiyle aylık bazda yüzde 0,2 gerilediğini bildirdi. FAO’dan yapılan açıklamaya göre, gıda ürünlerinin uluslararası fiyatlarındaki aylık değişimin izlendiği FAO Gıda Fiyat Endeksi, mayısta bir önceki aya kıyasla yüzde 0,2 gerileyerek 130,8 puan oldu. Endeks, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 2,9 yükseldi. Tahıl Fiyat Endeksi, nisana göre yüzde 2,6 artarken geçen yılın aynı döneminin yaklaşık yüzde 5 üzerinde seyretti. Küresel bazda yükselen yakıt ve gübre maliyetleri ile olumsuz hava koşulları bu artışta etkili oldu. Küresel buğday fiyatları aylık yüzde 3,4, yıllık bazda yüzde 7,8 yükseldi. Mısır fiyatları aylık yüzde 1,9 artarken pirinç endeksi Asya’daki hava koşulları endişeleri ve ham petrol fiyatlarındaki yükselişle yüzde 2,7 arttı. Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, bir önceki aya göre yüzde 4,6 gerileyerek 2026 yılının ilk aylık düşüşünü kaydetti.
Şeker Fiyat Endeksi, mayısta yüzde 7,5 yükseliş kaydetti. Brezilya’da şeker kamışı üretiminin daha büyük bir kısmının etanol üretimine yönlendirileceği beklentisi ve El Nino hava olayının Hindistan ile Tayland’daki üretime yönelik oluşturduğu riskler fiyatları yukarı çekti.
FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi, uluslararası tereyağı fiyatlarındaki gerilemenin öncülüğünde bir önceki aya göre yüzde 0,5 düştü.
Kaynak: BirGün