DUYGU ERDOĞAN / İSTANBUL – Deprem tehdidi karşısında kentsel dönüşüm uygulamaları ‘seferberlik’ kapsamında ele alınıyor.1.5 milyon riskli konut bulunan İstanbul’da kentsel dönüşümün hızlandırılması için kamu ve özel sektör projeleri yanı sıra kendi konutunu dönüştürmek isteyenlere farklı destekler sunuluyor. Bu uygulamalarla kentsel dönüşüm çalışmalarının şehirde farklı kollardan sonuca ulaşması amaçlanıyor. 2026 yılı ise farklı finans kaynaklarının bir araya geldiği yıl olarak, vatandaşlara alternatifli destek mekanizmalarından yararlanma imkanı veriyor. İşte İstanbul özelinde vatandaşların kullanabileceği olanaklar…
1 – İki yıl önce devreye alınan‘Yarısı Bizden’ kampanyası ile vatandaşlara evlerini yeniden inşa ettirmeleri için toplam 1 milyon 875 bin TL destek veriliyor.Oldukça ilgi gören kampanya ile pek çok binanın yapımı tamamlandı.Kampanya yıl sonunda bitecek. Ancak sahadan gelen talepleri değerlendiren Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yeni bir kolaylık sağlamaya karar verdi. Buna göre; 31 Aralık’a kadar ev ve işyerini riskli yapı ilan ettiren tüm vatandaşlar kampanyadan faydalanabilecek. Böylece; yıkım, ruhsat, kat irtifakı ve hak sahipliği tespiti gibi süreçler nedeniyle yılsonuna yetişemeyen vatandaşlar da sürece dahil edilecek.
İstanbul’un 39 ilçesinde riskli yapı sahiplerinin tümü bu kampanyadan faydalanabiliyor. Kampanya kapsamında aranan şarta göre, yeni projedeki yapı (otopark ve sığınak hariç), eski yapının bir buçuk katı büyüklüğünü geçmeyecek. Yani ticari olarak kârlı olacak işler destek kapsamında değil.
Kampanyanın bina bazlı dönüşüm desteği kapsamında her bir konut için 875 bin TL hibe, 875 bin TL kredi ve 125 bin TL taşınma desteği veriliyor. Bu şekilde her bir konut için sağladığı 1 milyon 875 bin TL’lik finansman desteğinden faydalanan vatandaşlar, evlerini yüklenici firmalarla yeniden inşa ettirebiliyor. Hak sahibinin diğer her bir konutu için ayrıca 1 milyon 750 bin TL kredi veriliyor.
Bina bazlı dönüşümde ödemeler evin sahibine değil, hak sahipleri adına yükleniciye yapılıyor. İş başlayınca yüzde 30, taşıyıcı sistemin bitiminde yüzde 30, sıva aşamasında yüzde 30, yapı kullanım izin belgesi alındığında yüzde 10 oranında ödemeler gerçekleşiyor.
2 – İstanbul’da kentsel dönüşüm kapsamında evini ve iş yerini dönüştürmek isteyenlere ilk yıl ödemesiz, 180 ay vade, 0.69 faiz oranıyla, 3 milyon TL’ye kadar finansman imkanı sunuluyor. Aylık taksit bu hesapla 29 bin lira olacak.
Kentsel dönüşümle ev ve işyerlerini yenilemek isteyen İstanbullulara, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda, Dünya Bankası finansmanıyla yürütülen ‘İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi’ (İADŞP) kapsamında 3 milyon TL’ye varan kentsel dönüşüm kredisi fırsatı sunulacak. Proje kapsamında İstanbul’da Dünya Bankası aracılığıyla ilk yıl ödemesiz, 180 ay vade, 0.69 faiz oranıyla, 3 milyon TL’ye kadar finansman imkanı sunulacak. Buna göre 3 milyon TL’nin aylık ödemesi 29 bin 156 TL olacak. Bu proje ilk etapta İstanbul, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Manisa ve Tekirdağ illerini kapsayacak.
Farklı kategorilerde ek destek imkanı da oluşuyor. Bu kapsamdatapuda kayıtlı başkaca konut bulunmayan malikler,orta ve düşük gelirliler,şehit aileleri, harp ve vazife malulleri ile dul ve yetimleri, emekliler, en az yüzde 40 oranında engelli vatandaşlar veya hanehalkı reisinin bu bireylere bakmakla yükümlü olduğu haneler, hanehalkı reisi kadın olan haneler yer alacak.Bu kategorilerin her biri için yıllık 0,25 oranında faiz indirimi uygulanacak.
3 – Bakanlık, kampanyalar yanı sıra kentsel dönüşüm kredilerine faiz desteği de sunuyor.Riskli alan, rezerv alanda olan ve binası için riski yapı kararı alınan malikler bundan yararlanabiliyor. Riskli yapılarda en az bir yıl oturan kiracı veya sınırlı ayni hak sahipleri de (oturum hakkı olanlar) kredi çekebiliyor. Eğer dönüşüm kapsamında yıkılan ev ya da işyeri aynı yerde yapılmıyorsa, farklı bir konut ve işyeri almak isteyene de kredi hakkı tanınıyor.
Konut yapım ve konut edinme için 1 milyon 250 bin lira, işyeri yapım için 800 bin lira, işyeri edinme için 350 bin lira, güçlendirme için 320 bin lira ‘faiz destekli kredi’ veriliyor. Konut kredilerinde 10 yıl, işyeri için yedi yıl vade uygulanıyor.
Birden fazla konutu olan hak sahiplerinin ilk konutu için kullanacakları konut yapım ve konut edinme kredilerine uygulanacak faiz desteği oranı yıllık 840 baz puan (aylık 0.70),iki ve sonraki konutları için ise bu oran 720 baz puan olarak uygulanıyor. Ayrıca güçlendirmede yıllık 600 baz puan, işyeri kredilerinde 480 baz puan destek veriliyor.
Ayrıca tüm bu desteklerin yanında evini kendi dönüştüren vatandaşa KDV yüzde 18 yerine yüzde 1 olarak uygulanıyor.
Kaynak: Milliyet