Küresel iklim değişikliği nedeniyle dünyanın büyük bölümü ısınırken, Grönland’ın güneydoğusunda yer alan ve bilim dünyasında “soğuk leke” ya da “ısınma boşluğu” olarak bilinen bölge dikkat çekiyor.
Son yıllarda yapılan araştırmalar, Kuzey Atlantik’teki bu geniş alanın küresel ısınma eğiliminin aksine birkaç on yıl içinde yaklaşık 1 santigrat derece soğuduğunu ortaya koydu.
İngiltere merkezli Metro’nun haberine göre bilim insanları, söz konusu durumun arkasında Atlantik Meridyonel Devridaim Dolaşımı olarak bilinen dev okyanus akıntı sisteminin zayıflamasının bulunduğunun düşünüldüğü belirtildi.
‘Soğuk leke’ tropikal bölgelerden gelen sıcak ve tuzlu yüzey sularını Kuzey Atlantik’e taşıyor. Burada soğuyan sular yoğunlaşarak derinlere çöküyor ve küresel ölçekte ısı dağılımında kritik rol oynayan dev bir “okyanus taşıma bandı” oluşturuyor.
DÜNYANIN BİRÇOK BÖLGESİNDE HAVA KOŞULLARINI ETKİLEYEBİLİR
Uzmanlara göre bu sistemde meydana gelecek büyük değişiklikler, dünyanın birçok bölgesinde hava koşullarını ve iklim düzenlerini etkileyebilir.
Bazı uzmanlar güçlü rüzgarların okyanustan daha fazla buharlaşmaya neden olduğunu ve bunun da yüzey sularının soğumasına yol açtığını savunurken, Kaliforniya Üniversitesi Riverside kampüsünden iklim bilimci Wei Liu’nun liderliğindeki ekip farklı sonuçlara ulaştı.
Araştırmacılar, soğuk lekenin yaklaşık bin metre derinliğe kadar uzandığını tespit ederek olayın temel nedeninin atmosferden çok okyanus dinamikleri olduğunu belirtti.
Liu, “İnsanlar uzun süredir bu soğuk bölgenin neden var olduğunu soruyordu. En güçlü açıklamanın Atlantik Meridyonel Devridaim Dolaşımı’nın (AMOC) zayıflaması olduğunu tespit ettik” dedi.
1955’TEN BU YANA DEĞİŞİM İZLENİYOR
Araştırma ekibi yaklaşık 20 yıllık doğrudan gözlem verisinin yanı sıra gemiler ve uydular tarafından toplanan geçmiş iklim kayıtlarını da analiz etti.
Çalışmada, 1955 yılından bu yana söz konusu bölgede okyanus yüzeyinden atmosfere gerçekleşen ısı kaybının azaldığı görüldü.
Araştırmaya katkı veren Almanya’daki Potsdam Institute for Climate Impact Research uzmanlarından Stefan Rahmstorf ise rüzgarlar ve bulut oluşumlarının bu olguyu yalnızca sınırlı ölçüde açıklayabildiğini söyledi.
AVRUPA İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?
Bilim insanlarına göre Grönland buzullarının erimesiyle okyanusa karışan büyük miktardaki tatlı su, AMOC’un önemli bir bileşeni olan sıcak Körfez Akıntısı’nı zayıflatıyor.
Bu durumun, sistemin genel dolaşımını hızlandırdığı belirtildi.
Araştırmacılar, yüzyıl sonuna kadar AMOC’un en az yüzde 20 oranında zayıflayabileceğini, uzun vadede ise tamamen durma riskinin bulunduğunu belirtti.
HAVA KOŞULLARI ÖNEMLİ ÖLÇÜDE DEĞİŞECEK
İngiliz meteorolog Jim Dale’e göre böyle bir senaryo gerçekleşirse Kuzey Atlantik’e taşınan tropikal ısı azalacak ve özellikle İngiltere ile İskandinav ülkelerinde hava koşulları önemli ölçüde değişecek.
‘KANADA BENZERİ KIŞ KOŞULLARI GÖRÜLECEK’
Dale, AMOC’un iklim değişikliğinin en kritik “devrilme noktalarından” biri olduğunu belirterek, sistemin çökmesi halinde kuzeybatı Avrupa’da Kanada benzeri sert kış koşullarının görülebileceğini söyledi.
‘UZUN SÜREN DON OLAYLARI, KAR VE ÇOK SOĞUK KIŞLAR YAŞANABİLİR’
Uzman, “Uzun süren don olayları, yoğun kar yağışları ve çok daha soğuk kışlar yaşanabilir. Bu henüz gerçekleşmedi ancak insan kaynaklı küresel ısınmanın en ciddi olası sonuçlarından biri olarak değerlendiriliyor” ifadelerini kullandı.
KÜRESEL ETKİLERİ OLABİLİR… AVRUPA, ASYA, AFRİKA
Bilim insanları, AMOC’un ciddi şekilde zayıflaması durumunda yalnızca Avrupa’nın etkilenmeyeceğini de belirtti.
Olası sonuçlar arasında Kuzey Amerika’nın doğu kıyılarında deniz seviyesinin hızla yükselmesi, Afrika’nın Sahel bölgesinde yağışların azalması ve Asya’daki muson sistemlerinin zayıflaması yer alıyor.
Kaynak: Milliyet